دلایل آسیب پذیری سازه های سنتی

ایران یکی از غنی ترین کشورها در زمینه سازه های تاریخی همچون مساجد، کاروانسراها، مصلی ها و مناره ها، بناهای یادبود است که از انواع متنوع و زیبایی مانند گنبدها، قوس ها، طاق ها و میل های خشت و گلی ساخته شده است. حفظ و نگهداری چنین سازه هایی از ضروریات حفظ فرهنگ و ارزش های یک ملت می باشد. عدم شناخت رفتار سازه ای این آثار ارزشمند می تواند منجر به تخریب جزیی یا کلی آنها گردد. نوع مصالح به کار رفته در این بناها توجه و مراقبت ویژه ای را می طلبد. خشت، گل و چوب از مهمترین مصالح به کار رفته در این سازه ها محسوب می شود. مشکلات چنین سازه هایی عمدتا به مواردی همچون فرسودگی مصالح، عدم شکل پذیری، کاهش مقاومت به مرور زمان تحت اثر بارهای مختلف و وابستگی زیاد مقاومت بنا به کیفیت و مقاومت مصالح به کار رفته مربوط است. این سازه ها دارای ضعف های عمده ای می باشند. شناخت این ضعف ها مقدمه ای بر انتخاب روشی مناسب برای مقاوم سازی آنها می باشد. عمدتا ساختمان های واقع در مناطق روستایی ایران در مناطق کویری و گرم و خشک را ساختمان های خشتی و گلی تشکیل می دهد که به دلیل سقف های سنگین اینگونه ساختمان ها و در پی آن افزایش شتاب زلزله حاصل خواهد شد. همچنین عدم یکپارچگی سقف ها با دیوارها و نامشخص بودن اتصال اجزای سازه ای به یکدیگر در اینگونه ساختمان ها عموما با خسارات جدی روبرو هستند. اما تنها نمی توان با در نظر گرفتن مقاومت کم خشت در مقابل زلزله از احداث بناهای خشتی خودداری نمود و در حقیقت می توان راه حل های مناسبی را جهت استحکام بخشی و حفظ و نگهداری آنها تعیین نمود. علاوه بر این، متناسب بودن سهولت و سرعت آن از جمله پارامترهایی هستند که کاربرد این نوع مصالح را در مناطق کویری و گرم و خشک فراگیر نموده است. در بعضی مواقع سازه های سنتی ضعف پیدا می کنند و این امر باعث می شود که ما همانند قبل نتوانیم از آنها به صورت مداوم استفاده کنیم. در ادامه دلایل آسیب پذیری این سازه ها را بررسی می کنیم.

کلیدواژه ها:

سازه ، سنتی ، مصالح ، آسیب پذیری ، رفتار سازه ، زلزله