اکثریت همیشه محق نیست؛ تضعیف نظر کارشناس بدوی در سایه هیاتهای کارشناسی؛ تهدیدی برای عدالت قضایی

نظر کارشناس رسمی دادگستری به عنوان یکی از ارکان اساسی کشف حقیقت در فرآیند دادرسی، نقشی تعیین کننده در شکل گیری رای قضایی ایفا می کند. با این حال در رویه عملی نظام قضایی ایران گرایشی نانوشته اما موثر به ترجیح نظر هیاتهای کارشناسی صرفا به دلیل کثرت عددی اعضا بر نظر کارشناس بدوی مشاهده می شود؛ رویکردی که نه تنها فاقد مبنای حقوقی منطقی و علمی است، بلکه در مواردی به تضعیف استقلال کارشناسان، منصف بی اعتنایی به استدلال های فنی دقیق و حتی تسهیل نفوذ شبکه های فساد سازمان یافته منجر می گردد. این مقاله با رویکردی تحلیلی-انتقادی و مبتنی بر اصول دادرسی منصفانه ضمن بررسی جایگاه حقوقی نظر کارشناس در نظام دادرسی ایران به نقد مغالطه «اکثریت گرایی عددی در ارزیابی نظرات کارشناسی» می پردازد. مقاله نشان می دهد که کثرت کارشناسان لزوما تضمین کننده صحت، دقت یا انطباق نظر کارشناسی با واقعیت نیست و چه بسا در شرایط خاص به عاملی برای انحراف از حقیقت بدل شود. در پایان راهکارهایی عملی، نهادی و تقنینی برای اصلاح رویه های قضایی و انتظامی و صیانت از استقلال حرفه ای کارشناسان ارائه می شود.

کلیدواژه ها:

کارشناس رسمی دادگستری ، هیات ، کارشناسی ، اکثریت ، عددی ، استقلال کارشناس ، دادرسی منصفانه ، عدالت قضایی