جایگاه اجتماعی ایرانیان در عصر اول عباسی (۱۳۲-۱۷۰ق): بازتابهای معماری و فضاهای قدرت

ظهور خلافت عباسی و انتقال قدرت از بنی امیه به بنی عباس زمینه ساز تحولات گسترده ای در ساختار سیاسی اجتماعی و فرهنگی جهان اسلام شد، ایرانیان به ویژه خراسانیان نقشی محوری در این تحول بازی کردند و در پی آن به عنوان یکی از لایه های نخبه اجتماعی در ساختارهای اداری نظامی و فرهنگی خلافت عباسی حضوری موثر یافتند. این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی و با استناد به منابع تاریخی و پژوهش های معتبر به بررسی جایگاه اجتماعی ایرانیان در عصر اول عباسی می پردازد و تلاش دارد نقش این گروه را در شکل دهی به فضاهای شهری و اداری خلافت عباسی به ویژه در بغداد تبیین کند. یافته ها نشان می دهد که نفوذ ایرانیان در ساختار بوروکراتیک عباسیان نه تنها در حوزه های اداری و نظامی بلکه در طراحی فضاهای نمادین قدرت مانند دیوان ها، کاخ ها و مراکز شهری نیز بازتاب یافته است. این نفوذ، ریشه در اندیشه های ایرانشهری، تجربه تاریخی ساسانی و همچنین در پیوندهای فرهنگی اداری- پیشین داشته و به عنوان یکی از عوامل موثر در تثبیت قدرت عباسیان عمل کرده است.

کلیدواژه ها:

ایرانیان ، عصر اول عباسی ، جایگاه اجتماعی ، معماری ، اسلامی ، فضاهای قدرت ، ایرانشهری