ارزیابی شکست هیدرولیکی و تحلیل حساسیت زیرحوضه های شهری در برابر سیلاب های ناگهانی؛ مطالعه موردی تطبیقی در حوضه آبریز بهشهر مازندران

مدیریت رواناب های سطحی در شهرهای پایکوهی به دلیل زمان تمرکز کوتاه و شدت بالای بارش ها از پیچیدگی بالایی برخوردار است. هدف از این پژوهش ارزیابی فنی و هیدرولوژیکی شبکه جمع آوری آب های سطحی شهر بهشهر و تحلیل شکست هیدرولیکی مجاری در برابر سیلاب های ناگهانی است. روش تحقیق بر پایه ترکیب مطالعات میدانی خیابان به خیابان، تحلیل آماری داده های سینوپتیک در دو دوره زمانی مجزا (۱۳۶۴-۱۳۸۸ و ۱۳۸۹-۱۴۰۱) و شبیه سازی دینامیکی در محیط نرم افزار SSA استوار است. در این راستا محدوده مورد مطالعه به ۷۴ زیرحوضه درون شهری و ۴ حوضه برون شهری افراز گردید و پارامترهای فیزیوگرافی و شماره منحنی (CN) هر حوضه به تفکیک استخراج شد. یافته های تحقیق نشان می دهد که تغییر الگوی بارش در دهه های اخیر منجر به افزایش دبی پیک در برخی زیرحوضه های مرکزی شده است. نتایج شبیه سازی هیدرولیکی در دوره های بازگشت ۵ و ۱۰ ساله حاکی از آن است که تعدادی از لینک های اصلی شبکه از جمله لینک های ۸۴ و ۱۱۶ با نسبت اشغال بیش از ۸۰ درصد فاقد ظرفیت کافی برای تخلیه ایمن سیلاب هستند. همچنین کالورت های پایین دست رودخانه برزو علیرغم ظرفیت اسمی، مناسب به دلیل انسداد و تجمع رسوبات کارایی هیدرولیکی لازم را ندارند. در نهایت لایروبی مستمر سازه های شاخه گیر و اصلاح مقاطع گلوگاهی بر اساس ضوابط نشریه ۱۱۸ به عنوان راهکارهای اولویت دار جهت ارتقای تاب آوری شهر پیشنهاد شده است.

کلیدواژه ها:

مدیریت رواناب ، شهری ، بهشهر ، مدل سازی SWMM ، تاب آوری هیدرولیکی ، نشریه ۱۱۸