تحلیل تطبیقی مدلهای پایداری شهری شهر فشرده و شهر هوشمند با استفاده از روش تصمیم گیری چند معیاره در کلانشهر تهران تا سال ۲۰۲۵

با افزایش جمعیت شهری و گسترش شهرنشینی ضرورت دستیابی به توسعه پایدار شهری بیش از پیش احساس می شود. مدل های پایداری شهری به عنوان ابزارهای مفهومی و عملیاتی نقش کلیدی در هدایت شهرها به سوی توسعه ای متعادل در ابعاد زیست محیطی، اقتصادی و اجتماعی ایفا می کنند. بر این اساس هدف تحقیق حاضر تحلیل تطبیقی مدل های پایداری شهری شهر فشرده و شهر هوشمند با استفاده از روش تصمیم گیری چندمعیاره در کلانشهر تهران تا سال ۲۰۲۵ است. نمونه تحقیق شهر تهران است. بر اساس نتایج روش های COCOSO و MEREC، ۸ شاخص کلیدی (تراکم جمعیتی، تراکم ساختمانی، مسکونی اختلاط و تنوع کاربری ها، درصد نوسازی بافت فرسوده، تراکم خیابان و معابر، پوشش مترو، پوشش اتوبوس و مسیرهای دوچرخه) برای ارزیابی فرم فشرده شهری شناسایی شدند که منطقه ۶ بالاترین پتانسیل برای توسعه شهر فشرده و منطقه ۱۹ کمترین پتانسیل را دارد؛ همچنین ۷ شاخص کلیدی زیرساخت فناوری اطلاعات، دولت الکترونیک، مشارکت دیجیتال شهروندان، کیفیت زندگی هوشمند، حمل و نقل هوشمند، انرژی هوشمند و مراقبت سلامت هوشمند برای ارزیابی فرم هوشمند شهری شناسایی شدند که منطقه ۱ بالاترین پتانسیل برای توسعه شهر هوشمند و منطقه ۱۹ کمترین پتانسیل را دارد. مطابق نتایج رویکرد AHP بیشترین وزن به معیار کالبدی فضایی اختصاص یافت که نشان دهنده اهمیت فرم شهر در پایداری تهران است. بر اساس نتایج رویکرد TOPSIS مدل شهر هوشمند دارای ضریب نزدیکی بالاتری نسبت به شهر فشرده بوده و در رتبه بالاتری قرار گرفت. یافته ها نشان می دهد که هر دو رویکرد شهر فشرده و شهر هوشمند در راستای پایداری شهری موثرند اما رویکرد شهر فشرده بیشتر بر ساختار فیزیکی و کاربری زمین متمرکز است، در حالی که شهر هوشمند بر نوآوری، حکمرانی دیجیتال و تعاملات اجتماعی تاکید دارد. ترکیب اصول این دو مدل می تواند راهکاری جامع برای مواجهه با چالش های پیچیده شهری فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

پایداری ، شهری ، شهر فشرده ، شهر هوشمند ، حکمرانی هوشمند