معماری مقاوم در برابر فرونشست بازطراحی پایه ها و ساختارهای مسکونی در دشت های در معرض خطر ایران مطالعه موردی حومه جنوب غربی و شمالی (تهران)

فرونشست زمین به عنوان یکی از چالش های ژئوتکنیکی برجسته در ایران با نرخ های متوسط ۲۵ تا ۳۵ سانتیمتر در سال در دشت های آبرفتی اطراف تهران تهدیدی جدی برای پایداری زیرساخت های مسکونی و شهری به شمار می رود. این پدیده، عمدتا ناشی از برداشت بیش از حد آب زیرزمینی حدود ۱۷ الی ۲۰ مترمکعب بر ثانیه در سال های ۱۴۰۲-۱۴۰۳، خشکسالی های مداوم، و بارگذاری های انسانی بیش از ۲۵۴ دشت کشور را تحت تاثیر قرار داده و حدود ۳.۵ درصد از مساحت ایران را درگیر کرده است. در این پژوهش با بهره گیری از داده های نوین تداخل سنجی راداری (Sentinel - InSAR ۲۰۲۳-۲۰۲۵) و مدل سازی عددی پیشرفته، راهکارهای معماری و سازه ای برای بازطراحی پایه ها و ساختارهای مسکونی در حومه جنوب غربی شهریار رباط کریم اسلام شهر و شمالی (لواسانات، پردیس تهران) پیشنهاد شده است. یافته ها حاکی از آن است که کاربرد ترکیبی شمع های عمیق (۴۰-۵۰ متری)، سیستم های جبران کننده هیدرولیکی، فعال سازه های مدولار فولادی سبک (LSF) و پی های شناور با مکانیزم جبران آب می تواند ریسک گسیختگی سازه ای را تا ۹۰ درصد کاهش دهد و هزینه های بلندمدت را تا ۳۵ درصد بهینه سازد. این رویکردها ضمن تضمین ایمنی با اصول معماری سنتی ایرانی مانند حیاط مرکزی و بادگیرها همخوانی دارند و به حفظ هویت فرهنگی کمک می کنند.

کلیدواژه ها:

فرونشست ، زمین ، بازطراحی ، پی ، InSAR ، شمع عمیق ، جبران سازی هیدرولیکی