مروری بر ویژگی های عملکردی ارقام گندم نان در شرایط کم آبی و تنش خشکی راهبردی به سوی بهینه سازی مصرف منابع آبی در کشاورزی پایدار

گندم نان (Triticum aestivum L) به عنوان یکی از اصلی ترین محصولات استراتژیک در تامین امنیت غذایی جهان با چالش جدی کاهش منابع آبی و افزایش تنش های خشکی مواجه است. در شرایط کم آبی ارقام گندم از نظر ویژگی های فیزیولوژیکی، مورفولوژیکی و عملکردی واکنش های متفاوتی نشان می دهند که شناسایی ارقام متحمل و دارای کارایی مصرف آب بالا، گامی موثر در جهت بهینه سازی مصرف منابع آبی محسوب می شود. این مقاله مروری با هدف بررسی ویژگی های عملکردی ارقام مختلف گندم نان تحت شرایط کم آبی و تنش خشکی تدوین شده است. نتایج مطالعات متعدد نشان می دهد که تنش خشکی به ویژه در مراحل زایشی از گرده افشانی تا پر شدن دانه باعث کاهش معنی دار عملکرد دانه، وزن هزار دانه، تعداد دانه در سنبله و شاخص برداشت می شود. ارقام متحمل خشکی نظیر «پیشتاز»، «فیسال آباد - ۲۰۰۸» و لاین های امیدبخش از طریق سازوکارهایی مانند افزایش کارایی مصرف آب، حفظ سبز ماندگی، توسعه سیستم ریشه ای عمیق و تنظیم اسمزی، قادر به حفظ عملکرد قابل قبول در شرایط تنش هستند، همچنین مطالعات ژنتیکی وجود مکان های صفت کمی متعدد مرتبط با تحمل به خشکی بر روی کروموزوم های مختلف را نشان داده است. به نژادی به کمک نشانگر (MAS) همراه با روش های مرسوم می تواند سرعت دستیابی به ارقام پربازده و متحمل به خشکی را افزایش دهد. در مجموع توسعه و کشت ارقام گندم با کارایی مصرف آب بالا راهبردی کلیدی برای بهینه سازی مصرف منابع آبی و دستیابی به کشاورزی پایدار در مناطق خشک و نیمه خشک است.

کلیدواژه ها:

گندم ، نان ، تنش خشکی ، عملکرد دانه ، کارایی مصرف آب ، بهینه سازی مصرف منابع آبی