بازخوانی گفتمانی ابعاد چندلایه امنیت غذایی ایران با تاکید بر نقش محوری محصولات استراتژیک کشاورزی در توسعه پایدار روستایی

امنیت غذایی به عنوان یکی از ارکان اساسی توسعه پایدار در دهه های اخیر تحت تاثیر رشد جمعیت، تغییرات اقلیمی، نوسانات بازارهای جهانی و محدودیت منابع طبیعی با چالش های جدی مواجه شده است. در این میان کشورهای درحال توسعه از جمله ایران با پارادوکس تولید و ناامنی غذایی در برخی مناطق به ویژه نواحی روستایی روبه رو هستند. هدف پژوهش حاضر، تحلیل مسائل امنیت غذایی در ایران با تاکید بر تولید و کارکرد محصولات استراتژیک کشاورزی به ویژه گندم در تقویت خوداتکایی و کاهش وابستگی غذایی است. این مطالعه با رویکرد مروری تحلیلی و بر پایه چارچوب پریسما انجام شده و ۱۸۵ منبع علمی و اسناد ملی و بین المللی طی دوره ۱۳۶۸ تا ۱۴۰۳ مورد بررسی و تحلیل محتوای موضوعی قرار گرفته اند. یافته ها نشان می دهد که اگرچه ایران از ظرفیت تولید قابل توجهی در محصولات اساسی برخوردار است اما چالش هایی نظیر محدودیت منابع، آب، نابرابری فضایی در دسترسی، وابستگی به واردات برخی اقلام، ضعف زیرساخت های روستایی و پیامدهای زیست محیطی تولید فشرده مانع تحقق کامل امنیت غذایی پایدار شده است. همچنین نتایج بیانگر آن است که تقویت کشاورزی پایدار، تنوع بخشی، تولید، توسعه زیرساخت های بازار و سرمایه گذاری در فناوری های دانش بنیان می تواند نقش تعیین کننده ای در ارتقای تاب آوری سیستم غذایی کشور ایفا کند. در نهایت پژوهش حاضر با ارائه یک چارچوب مفهومی بومی بر ضرورت هم افزایی میان سیاست های تولید، توزیع عدالت اجتماعی و پایداری زیست محیطی برای دستیابی به امنیت غذایی پایدار در ایران تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

امنیت غذایی ، محصولات استراتژیک ، کشاورزی ، گندم ، توسعه پایدار ، روستایی ، خوداتکایی غذایی