ارزیابی اثربخشی بسته های تشویقی نوسازی بافت فرسوده در تهران: تحلیل موانع تحقق پذیری و پیامدهای کالبدی-اجتماعی (مطالعه موردی: منطقه ۱۲ شهرداری تهران)

بافت های فرسوده شهری به دلیل فرسودگی کالبدی، ریزدانگی قطعات، ضعف زیرساخت ها، نفوذناپذیری شبکه معابر و آسیب پذیری در برابر مخاطرات، از مهم ترین چالش های توسعه پایدار شهری در کلان شهرها به شمار می روند. در سال های اخیر، سیاست گذاران با هدف تسریع فرآیند نوسازی و ارتقای کیفیت محیط شهری، بسته های تشویقی متعددی را در قالب مشوق های شهرسازی، مالی و اداری به اجرا گذاشته اند؛ با این حال، میزان اثربخشی این سیاست ها و تحقق اهداف پیش بینی شده همچنان محل بحث است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اثربخشی بسته های تشویقی نوسازی بافت فرسوده، تحلیل موانع تحقق پذیری و بررسی پیامدهای کالبدی–اجتماعی ناشی از اجرای آن ها در منطقه ۱۲ شهرداری تهران انجام شده است. این پژوهش از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت، توصیفی–تحلیلی است. داده های پژوهش از طریق مطالعات اسنادی، بررسی اسناد و قوانین مرتبط، پرسشنامه و مصاحبه با خبرگان و ذی نفعان گردآوری می شود و به منظور تحلیل داده ها از روش های آمار توصیفی و استنباطی و مدل های تصمیم گیری متناسب با اهداف پژوهش استفاده خواهد شد. چارچوب تحلیلی پژوهش بر سه بعد اصلی شامل اثربخشی بسته های تشویقی، موانع تحقق پذیری و پیامدهای کالبدی–اجتماعی استوار است. انتظار می رود نتایج پژوهش نشان دهد که اگرچه بسته های تشویقی در افزایش انگیزه نوسازی و بهبود برخی شاخص های کالبدی نقش موثری داشته اند، اما عواملی نظیر پیچیدگی مالکیت، محدودیت های اقتصادی، نارسایی های نهادی، طولانی بودن فرآیندهای اداری و ضعف هماهنگی میان دستگاه های اجرایی، میزان تحقق اهداف سیاستی را کاهش داده است. همچنین پیش بینی می شود پیامدهای این سیاست ها در ابعاد کالبدی بیش از ابعاد اجتماعی نمایان باشد. یافته های این پژوهش می تواند مبنایی برای بازنگری در سیاست های تشویقی، ارتقای کارآمدی برنامه های بازآفرینی شهری و بهبود فرآیند تصمیم گیری در حوزه نوسازی بافت های فرسوده، به ویژه در بافت های تاریخی و مرکزی شهر تهران، فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

بافت فرسوده ، بازآفرینی شهری ، بسته های تشویقی ، اثربخشی سیاست ، تحقق پذیری ، منطقه ۱۲ تهران