ارزیابی کمی-مکانی محیط زیست شهری اصفهان

رشد شتابان شهرنشینی و افزایش تقاضا برای منابع، چالش های متعددی را برای کیفیت محیط زیست کلان شهرها ایجاد کرده است. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی کمی و مکانی کیفیت محیط زیست شهر اصفهان انجام شده تا ضمن شناسایی الگوی توزیع فضایی شاخص های محیطی، محدوده های نیازمند مداخله و برنامه ریزی، اولویت بندی شده و راهکارها و برنامه های عملیاتی مناطق در شهرداری اصفهان بر این مبنا در دستور کار قرار گیرد. در این مطالعه، پس از غربالگری شاخص های کلیدی شامل کیفیت هوا، فضای سبز، آلودگی صوتی، کیفیت خاک و آب از طریق جلسات و نظرخواهی از خبرگان، وزن دهی معیارهای منتخب با استفاده از فرایند تحلیل سلسله مراتبی (AHP) انجام گرفت. سپس با بهره گیری از داده های سنجش از دور و برداشت های میدانی، نقشه های پهنه بندی شاخص ها تهیه و با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) ترکیب شدند. نتایج ارزیابی نشان می دهد که وضعیت محیط زیست در شهر اصفهان توزیع نامتوازنی دارد؛ به طوری که مناطق مرکزی و مجاور رودخانه زاینده رود (مناطق ۱، ۳ و ۲) به دلیل وجود منابع آب و سرانه مناسب فضای سبز، از وضعیت مطلوب تری برخوردارند. در مقابل، مناطق حاشیه ای (به ویژه مناطق ۱۵، ۱۰، ۱۲ و ۱۴) به دلیل تراکم آلاینده های هوا، کمبود فضای سبز و افت کیفیت خاک، در وضعیت نامطلوبی قرار دارند. یافته های این پژوهش ضمن تاکید بر ضرورت رعایت عدالت محیطی، بر اهمیت اجرای برنامه های عملیاتی و تقویت زیرساخت های محیط زیستی در پهنه های حاشیه ای به عنوان راهبردی جهت کاهش نابرابری های فضایی و جلوگیری از پیشروی کانون های بحران به بافت های مرکزی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

کیفیت محیط زیست شهری ، اصفهان ، ارزیابی کمی-مکانی ، سیستم اطلاعات جغرافیایی(GIS) ، فرایند تحلیل سلسله مراتبی(AHP) ، عدالت محیطی