کاربرد روش FRAME در ارزیابی ریسک حریق ساختمان و تجهیزات

حریق یکی از مهم ترین مخاطرات تهدیدکننده ساختمان ها و مراکز حساس محسوب می شود. ارزیابی علمی و کمی ریسک حریق، پیش نیاز طراحی سیستم های ایمنی موثر و مدیریت بحران کارآمد است. روش FRAME به عنوان یکی از جامع ترین و علمی ترین روش های کمی ارزیابی ریسک حریق، امکان تحلیل هم زمان سه بعد اصلی ساختمان و تجهیزات، افراد و فعالیت ها را فراهم می کند. این مقاله با هدف آشنایی کامل با متدولوژی FRAME، تشریح مولفه ها، فرمول های محاسباتی و نحوه تفسیر نتایج آن تدوین شده است. روش ها: این مطالعه به روش مروری-تحلیلی و با بررسی مستندات اصلی روش FRAME، استانداردهای NFPA ۱۰۱، NFPA ۵۰۰۰ و ISO ۳۱۰۰۰ و مطالعات معتبر داخلی و خارجی انجام شده است. کلیه مولفه های سه گانه روش شامل سطح بالقوه ریسک (P)، سطح پذیرش ریسک (A) و سطح حفاظت (D) به همراه زیرفاکتورهای تشکیل دهنده هر یک، تشریح شده است. یافته ها: نتایج نشان می دهد که روش FRAME بر اساس سه مولفه اصلی شامل ریسک ساختمان و تجهیزات (R=P/(A×D))، ریسک افراد (R۱ = P۱/(A۱×D۱)) و ریسک فعالیت ها (R۲ = P۲/(A۲×D۲)) عمل می کند. سطح بالقوه ریسک ساختمان از حاصلضرب شش فاکتور بار حریق (q)، گسترش حریق (i)، مساحت (g)، بلندی ساختمان (e)، تهویه (v) و دسترسی (z) محاسبه می شود. سطح پذیرش ریسک بر اساس عوامل فعال سازی (a)، زمان تخلیه (t) و ارزش (c) تعیین می گردد. سطح حفاظت نیز از حاصلضرب فاکتورهای تامین آب (W)، حفاظت نرمال (N)، حفاظت ویژه (S) و مقاومت در برابر حریق (F) به دست می آید. معیار اصلی ارزیابی، شاخص نهایی ریسک است که در صورت کمتر از ۱، وضعیت قابل قبول محسوب می شود. همان طور که در جدول (۱) تا (۵) مشاهده می شود، دامنه تغییرات هر یک از فاکتورها نشان دهنده تاثیر متفاوت آنها بر ریسک نهایی است و معیار تفسیر نتایج در جدول (۴) به خوبی روشن شده است. نتیجه گیری: روش FRAME به عنوان یک ابزار کمی، علمی و قابل اتکا برای ارزیابی ریسک حریق در انواع ساختمان ها محسوب می شود. این روش نسبت به سایر روش های ارزیابی ریسک مانند GRETENER، BOCA، ARICA و FMEA از جامعیت بیشتری برخوردار است، زیرا هم زمان سه بعد ساختمان، افراد و فعالیت ها را پوشش می دهد. همان طور که در جدول (۵) مقایسه روش ها نشان داده شده است، FRAME از نظر معیار پذیرش کمی، قابلیت مقایسه بخش ها و پوشش عوامل انسانی بر سایر روش ها برتری دارد. ساختار ریاضی دقیق و معیار پذیرش کمی (R<۱) آن، امکان مقایسه و اولویت بندی را فراهم می سازد. شناخت دقیق مولفه های این روش، پیش شرط کاربرد صحیح و موثر آن می باشد.

کلیدواژه ها:

ارزیابی ریسک حریق ، روش FRAME ، سطح بالقوه ریسک ، سطح پذیرش ریسک ، سطح حفاظت ، ساختمان و تجهیزات ، ایمنی افراد