بررسی تطبیقی بازتاب معماری داخلی هتل های غرب در شکل گیری نخستین هتل های ایرانی با تاکید بر گونه های هتلی

تحول الگوهای اقامتی در ایران از اواخر دوره قاجار تا پایان پهلوی اول، یکی از مهم ترین مصادیق دگرگونی فضایی و فرهنگی در فرایند مواجهه ایران با مدرنیته به شمار می آید. این تحول، صرفا جایگزینی یک تیپ ساختمانی با تیپ دیگر نبود، بلکه بیانگر گذار از منطق فضایی درون گرای کاروانسرا و مهمان خانه های سنتی به الگوی برون گرای هتل مدرن بود؛ الگویی که در آن لابی، سالن غذاخوری، کافه، راهروهای سازمان یافته، اتاق های خصوصی مجهز و تجهیزات رفاهی و بهداشتی، به عناصر بنیادین تجربه اقامت بدل شدند. پژوهش حاضر با هدف تبیین چگونگی بازتاب معماری داخلی هتل های غربی در شکل گیری نخستین هتل های ایرانی و با تاکید بر گونه شناسی هتل ها، از روش تحقیق توصیفی–تحلیلی و رویکرد تاریخی–تطبیقی بهره می گیرد. داده های پژوهش از طریق بررسی اسناد تاریخی، تصاویر، نقشه ها، سفرنامه ها، متون معماری، مطالعات تاریخ شهر و معماری، و منابع تخصصی مرتبط با تاریخ هتل و فرهنگ اقامت گردآوری شده است. تمرکز اصلی پژوهش بر تحلیل تطبیقی چهار حوزه ی کلیدی در معماری داخلی است: ۱) سازماندهی فضایی و الگوی سیرکولاسیون، ۲) تزیینات و زبان زیبایی شناختی، ۳) مبلمان و الگوهای رفتار فضایی، و ۴) فناوری های نوین و تاسیسات رفاهی. یافته ها نشان می دهد که نخستین هتل های ایرانی نه از رهگذر تقلیدی صرف از نمونه های اروپایی، بلکه از طریق فرایند «ترجمه کالبدی» و «بومی سازی عملکردی» شکل گرفتند؛ فرایندی که در آن الگوهای هتل سازی غربی تحت تاثیر زمینه های اقلیمی، فرهنگی، فنی و اجتماعی ایران بازتعریف شدند. نتایج این پژوهش نشان می دهد که شکل گیری هتل مدرن در ایران را باید در مقام یک پدیده میان فرهنگی و چندلایه تفسیر کرد؛ پدیده ای که در آن، معماری داخلی به عنوان بستر اصلی انتقال الگوهای زیست مدرن، نقش محوری ایفا کرده است. این مطالعه علاوه بر روشن کردن فرایندهای انتقال و دگرگونی در تاریخ معماری ایران، می تواند در بازخوانی میراث هتل های تاریخی و تدوین رویکردهای مرمتی و باززنده سازی آن ها نیز مبنای نظری و عملی فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

معماری داخلی ، هتل مدرن ، کاروانسرا ، گراند هتل ، گونه شناسی هتل ، پهلوی اول