استخراج اصول فضایی از بافت تاریخی کرمان: مطالعه موردی مجموعه گنجعلی خان

بافت های تاریخی شهرهای ایران حامل مجموعه ای ارزشمند از اصول فضایی، کالبدی و عملکردی هستند که در پاسخ به شرایط اقلیمی، ساختارهای اجتماعی و فرهنگ بومی شکل گرفته اند. این پژوهش با هدف استخراج اصول فضایی نهفته در بافت تاریخی کرمان، مجموعه گنجعلی خان را به عنوان نمونه موردی مورد بررسی قرار می دهد. روش تحقیق از نوع کیفی–تحلیلی بوده و با استفاده از مطالعات میدانی، تحلیل کالبدی و بررسی منابع کتابخانه ای انجام شده است. نتایج نشان می دهد که سازمان فضایی مجموعه بر پایه اصولی همچون سلسله مراتب فضایی، یکپارچگی عملکردی، پیوستگی حرکتی، مرکزیت اجتماعی و انطباق با شرایط اقلیمی شکل گرفته است. همچنین هم نشینی عناصر مختلف شهری مانند بازار، میدان، حمام، کاروانسرا و مسجد در یک ساختار منسجم، موجب افزایش کارایی فضایی و تقویت تعاملات اجتماعی شده است. یافته ها بیانگر آن است که الگوهای فضایی سنتی در بافت تاریخی کرمان قابلیت استفاده در طراحی شهری معاصر را دارند و می توانند به عنوان مبنایی برای بازآفرینی پایدار بافت های تاریخی مورد استفاده قرار گیرند.

کلیدواژه ها:

اصول فضایی ، بافت تاریخی ، کرمان ، مجموعه گنجعلی خان ، ریخت شناسی شهری ، معماری ایرانی