مفهوم شناسی معماری و شهرسازی معاصر: مروری نظام مند بر نظریه ها و رویکردهای کلیدی

معماری و شهرسازی معاصر به عنوان حوزه هایی پویا و چندلایه، در دهه های اخیر دستخوش تحولات مفهومی گسترده ای شده اند. باوجود تنوع رویکردها و نظریه ها، همچنان ابهامات معنایی متعددی پیرامون مفاهیم کلیدی این حوزه وجود دارد. هدف این مقاله، مروری نظام مند بر مهم ترین مفاهیم، نظریه ها و رویکردهای معماری و شهرسازی معاصر است. روش تحقیق مبتنی بر مطالعه اسنادی و مرور نظام مند منابع معتبر داخلی و خارجی در بازه زمانی ۱۹۷۰ تا ۲۰۲۵ میلادی می باشد. یافته های مقاله نشان می دهد که معماری معاصر از مدرنیسم به پست مدرنیسم، دیکانستراکشن، های-تک و سپس رویکردهای زمینه گرا و پایدار تحول یافته است. در سوی دیگر، شهرسازی معاصر نیز از الگوهای مدرن خودر ومحور به سوی پارادایم های انسان محور، شهر فشرده، شهر هوشمند و شهر ۱۵ دقیقه ای حرکت کرده است. همچنین مفاهیمی چون پایداری، مشارکت، هویت و عدالت فضایی به عنوان محورهای مشترک و عرضی در هر دو حوزه شناسایی شدند. نتیجه آنکه معماری و شهرسازی معاصر نه یک سبک واحد، بلکه مجموعه ای از رویکردهای متنوع و گاه متضاد است که در پاسخ به بحران های زیست محیطی، اجتماعی و فناورانه عصر حاضر شکل گرفته اند. این مقاله می تواند نقشه راهی مفهومی برای پژوهش های آتی و آموزش دروس نظری معماری و شهرسازی فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

معماری معاصر ، شهرسازی معاصر ، مفهوم شناسی ، نظریه های معماری ، رویکردهای شهرسازی ، مروری نظام مند