کاربرد مدل سازی اطلاعات ساختمان BIM در مدیریت ایمنی صنعت ساخت: مسیر گذار به ساخت وساز هوشمند و ایمن

مدل سازی اطلاعات ساختمان (BIM) به عنوان ارکان اصلی تحول دیجیتال در صنعت ساخت، فراتر از یک ابزار مدل سازی عمل کرده و ظرفیت کم نظیری برای ارتقای پیشگیرانه ایمنی، سلامت و بهره وری پروژه ها ایجاد کرده است. هدف این پژوهش، بررسی جامع کاربردها، مزایا و چالش های به کارگیری BIM در چرخه مدیریت ایمنی صنعت ساخت است. برای دستیابی به این هدف، یک مرور نظام مند ادبیات بر اساس جست وجوی مقالات منتشرشده بین سال های ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۶ در پایگاه های معتبر Scopus، Web of Science و ScienceDirect انجام شد. در این فرایند، پژوهش هایی که مستقیما به نقش BIM در ارتقای ایمنی کارگاه های ساختمانی پرداخته بودند، غربالگری و با روش تحلیل محتوای کیفی مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان می دهد که BIM از طریق قابلیت هایی نظیر شبیه سازی ۴ بعدی (زمان - ایمنی)، تشخیص خودکار تداخلات و بررسی انطباق با ضوابط ایمنی، امکان شناسایی و حذف خطرات را پیش از شروع عملیات اجرایی فراهم می سازد و عملا رویکرد پیشگیری از طریق طراحی را محقق می کند. با این حال، چالش هایی همچون عدم تداخل پذیری نرم افزاری، پیچیدگی های فنی، نیاز به بازآموزی نیروی انسانی، هزینه های اولیه پیاده سازی و ابهامات حقوقی در مالکیت مدل، از موانع کلیدی در فراگیری این فناوری محسوب می شوند. یافته های این پژوهش بیانگر آن است که پیاده سازی موفق BIM در مدیریت ایمنی، تنها یک مسئله فنی نیست و مستلزم هم افزایی میان فناوری، آموزش و بازنگری در فرایندهای مدیریتی است. همچنین، یکپارچه سازی هوشمندانه BIM با فناوری های نوین نظیر واقعیت مجازی (VR) و اینترنت اشیاء (IoT) می تواند مسیر دستیابی به «دوقلوهای دیجیتال ایمنی» و ارتقای فرهنگ ایمنی در پروژه های ساختمانی آینده را هموار سازد.

کلیدواژه ها:

مدل سازی اطلاعات ساختمان ، مدیریت ایمنی ، صنعت ساخت ، ساخت وساز هوشمند ، چالش های پذیرش