تاثیر فرهنگ سازمانی بر شفافیت مالی و بهبود نوآوری در فرآیندهای بودجه ریزی شهری مطالعه موردی شهرداری شیراز

پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر فرهنگ سازمانی بر شفافیت مالی و بهبود نوآوری در فرآیندهای بودجه ریزی شهری، در شهرداری شیراز انجام شد. این پژوهش از نظر ماهیت توصیفی-همبستگی و از نظر هدف کاربردی محسوب می شود و با بهره گیری از یک رویکرد ترکیبی کمی و کیفی انجام شد. در بخش کمی روش پژوهش پیمایشی و در بخش کیفی از مصاحبه های نیمه ساختاریافته استفاده گردید. جامعه آماری در بخش کمی را کلیه مدیران، کارشناسان و کارکنان واحدهای مالی و بودجه شهرداری شیراز به تعداد ۴۰۰ نفر تشکیل دادند که با استفاده از فرمول کوکران حجم نمونه ۱۹۶ نفر تعیین و به روش طبقه ای تصادفی انتخاب شدند. در بخش کیفی با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی و انجام مصاحبه های عمیق با ۱۵ نفر از خبرگان حوزه مالی و بودجه شهرداری داده ها گردآوری و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. ابزار گردآوری داده ها در بخش کمی، پرسشنامه استاندارد شده شامل سه بخش فرهنگ سازمانی برگرفته از مدل شاین (۲۰۱۰)، شفافیت مالی برگرفته از مدل هیلد (۲۰۰۶) و نوآوری در بودجه ریزی برگرفته از گزارش OECD (۲۰۱۷) بود که روایی آن با استفاده از روایی محتوایی و تحلیل عاملی تاییدی و پایایی آن با محاسبه ضریب آلفای کرونباخ (۰.۸۹۴) تایید شد. تحلیل داده های کمی با استفاده از نرم افزارهای SPSS و AMOS و به کمک آمار توصیفی (میانگین و انحراف معیار) و آمار استنباطی (همبستگی پیرسون، رگرسیون چندگانه و مدل معادلات ساختاری) انجام شد. داده های کیفی نیز با استفاده از روش تحلیل تماتیک تحلیل گردیدند. یافته های توصیفی نشان داد که میانگین فرهنگ سازمانی (۱۳.۹۴)، شفافیت مالی (۱۰.۹۷) و نوآوری در بودجه ریزی (۱۷.۶۱) در سطح نسبتا مطلوب قرار دارند. نتایج آزمون کلموگروف-اسمیرنوف، نرمال بودن توزیع داده ها را تایید کرد (Sig < ۰.۰۵). شاخص های برازش مدل معادله ساختاری (χ۲/df=۱.۰۰۴، RMSEA=۰.۰۲۱، CFI=۰.۹۳۲، GFI=۰.۹۷۷، AGFI=۰.۹۵، NFI=۰.۹۰۱) همگی در دامنه مطلوب قرار داشتند و نشان دهنده برازش خوب مدل با داده ها بودند. نتایج آزمون فرضیه ها نشان داد که فرهنگ سازمانی بر شفافیت مالی با ضریب مسیر ۰.۰۱ و بر نوآوری در بودجه ریزی با ضریب مسیر ۰.۶۲ تاثیر مستقیم و معناداری دارد (p < ۰.۰۱). همچنین، تمامی مولفه های چهارگانه فرهنگ سازمانی: تعهد سازمانی، ارتباطات درون سازمانی، اعتماد و همدلی سازمانی، روحیه کار تیمی بر شفافیت مالی و نوآوری در بودجه ریزی تاثیر مثبت و معناداری داشتند. بالاترین تاثیر بر شفافیت مالی مربوط به روحیه کار تیمی (۰.۵۷) و بالاترین تاثیر بر نوآوری در بودجه ریزی مربوط به تعهد سازمانی (۰.۶۲) بود. یافته های کیفی نیز موید یافته های کمی بود و موانع فرهنگی شفافیت و نوآوری از جمله ترس از پاسخگویی، ایستایی رویه ها و تمرکزگرایی در تصمیم گیری شناسایی شدند. نتیجه نهایی آنکه فرهنگ سازمانی نقش کلیدی در تبیین شفافیت مالی و نوآوری در بودجه ریزی شهرداری شیراز ایفا می کند و تقویت ابعاد فرهنگی نظیر تعهد سازمانی، روحیه کار تیمی و ارتباطات درون سازمانی می تواند مسیر اصلاحات بودجه ریزی را هموار سازد. بر این اساس، شفافیت مالی بدون تغییر فرهنگ سازمانی و نوآوری در بودجه ریزی بدون ایجاد بستر فرهنگی حمایتگر، تحقق پذیر نخواهد بود.

کلیدواژه ها:

فرهنگ سازمانی ، شفافیت مالی ، نوآوری در بودجه ریزی ، مدیریت شهری