هوش مصنوعی و حق بر خودمختاری اطلاعاتی: چالش ها و الزامات حقوقی

حق بر خودمختاری اطلاعاتی این امکان را به افراد می دهد تا بر اطلاعات شخصی خود کنترل داشته باشند و درخصوص جمع آوری، پردازش و استفاده از داده های خود شخصا تصمیم گیری کنند. این حق که در اسناد بین المللی حقوق بشری به رسمیت شناخته شده، در سایه توسعه هوش مصنوعی در دنیای معاصر به شدت تحت تاثیر قرار گرفته است. این مقاله با رویکرد تبیینی و کاربست روش تحلیل محتوای کیفی به بررسی تاثیرات هوش مصنوعی بر حق خودمختاری اطلاعاتی تمرکز دارد و در این فرایند به این سوال پاسخ می دهد که چالش های حق خودمختاری اطلاعاتی در عصر هوش مصنوعی کدامند؟ یافته های تحقیق نشان می دهد سیستم های هوش مصنوعی از طریق نقض حریم خصوصی، عدم شفافیت در عملکرد الگوریتم ها، نظارت ناپذیری تصمیم گیری های خودکار، سوگیری در پردازش اطلاعات و نقض امنیت داده ها، حق خودمختاری اطلاعاتی افراد را تحت تاثیر قرار می دهد. در نظام حقوقی ایران، فقدان یک چارچوب قانونی جامع برای حفاظت از داده های شخصی، زمینه سوءاستفاده از داده ها را فراهم کرده و تهدیدهای جدی برای حق بر خودمختاری اطلاعاتی ایجاد می کند. برای رفع این چالش ها، ایجاد قوانین جامع و شفاف، تضمین شفافیت عملکرد سیستم های هوش مصنوعی، تقویت امنیت داده ها و آموزش عمومی ضروری است. به علاوه، همگام سازی توسعه هوش مصنوعی با اصول حقوق بشری و نظارت مستقل بر این فناوری ها باید در اولویت قرار گیرد. همچنین، پژوهش های بیشتر برای شناسایی چالش ها و توسعه چارچوب های قانونی و اخلاقی در این حوزه توصیه می شود.

کلیدواژه ها:

حکمرانی هوش مصنوعی ، حق بر خودمختاری اطلاعاتی ، حریم خصوصی ، امنیت داده ها ، حقوق اساسی ، حقوق بشر ، ایران