تحلیل زمانی و مکانی تغییرات سطح آب گرفتگی سیلاب با استفاده از داده های ماهواره ای و Google Earth Engine

سیلاب ها از مخرب ترین پدیده های طبیعی محسوب می شوند و مدیریت آن ها با چالش های متعددی روبه رو است. در سالهای اخیر، گسترش دسترسی به تصاویر ماهواره ای امکان بررسی نحوه پخش سیل را تسهیل کرده است. این پژوهش با هدف تحلیل تغییرات مکانی–زمانی سیلاب سال ۱۳۹۸ رودخانه دز، از تلفیق داده های راداری Sentinel-۱، تصاویر چندطیفی Sentinel-۲ و به کارگیری سامانه پردازش ابری (GEE) Google Earth Engine بهره گرفته است. در این چارچوب، تصاویر SAR قبل و بعد از وقوع سیلاب با قطبش VV (Vertical-Vertical Polarization) با استفاده از تحلیل اختلاف بازتاب راداری و تعیین آستانه مناسب برای شناسایی نواحی آب گرفته پردازش شدند و پهنه طبیعی رودخانه نیز با به کارگیری شاخص NDWI و الگوریتم طبقه بندی بدون نظارت K-Means از تصاویر Sentinel-۲ استخراج شد. نتایج نشان داد سیلاب مورد بررسی در تاریخ ۱۵ فروردین ۱۳۹۸که به اوج خود با دبی بیش از ۳۲۰۰ مترمکعب بر ثانیه رسید و وسعت پهنه سیلابی از ۸/۵۱ کیلومترمربع در ابتدای رویداد (۱۲ فروردین) به بیش از ۴۲۲ کیلومترمربع در دو روز بعد از اوج سیلاب (۱۷ فروردین) افزایش یافت که بیانگر گسترش بیش از ۱۱ برابری نسبت به حالت طبیعی رودخانه است. یک تاخیر زمانی مشخص میان اوج دبی خروجی سد و بیشترین گسترش آب گرفتگی مشاهده شد که نشان دهنده محدودیت ظرفیت عبور جریان در کانال اصلی و زمان بر بودن فرایند پخش سیلاب در دشت سیلابی است. همچنین، ماندگاری طولانی مدت آب در اراضی پست منطقه حتی پس از کاهش دبی، نشان دهنده ضعف زهکشی طبیعی و پتانسیل بالای ماندآبی است.

کلیدواژه ها:

پهنه بندی سیلاب ، سنجش از دور ، ماهواره Sentinel-۱ ، Google Earth Engine ، ماهواره Sentinel-۲ ، رودخانه دز