چالش های شرعی الگوریتم های بانکداری دیجیتال از منظر ربای پنهان

این تحقیق به تحلیل الگوریتم های مورد استفاده در بانکداری دیجیتال از منظر تطابق با احکام مربوط به ربای ممنوع در شرع می پردازد. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی چالش های شرعی ناشی از فناوری های نوین مالی در بانکداری اسلامی و ارائه راهکارهای پیشگیرانه فقهی-فنی است. با گسترش روزافزون بانکداری دیجیتال و بکارگیری الگوریتم های پنهان در پردازش های مالی، نگرانی های جدی در خصوص ظهور صور نوین ربادر قالب سازوکارهای خودکار افزایش یافته است. یافته های این تحقیق که با روش کتابخانه ای و مطالعه منابع معتبر فقهی و فنی صورت پذیرفته، نشان می دهد که برخی از سازوکارهای متداول، از جمله الگوریتم های محاسبه سود، اعتبارسنجی خودکار و قیمت گذاری پویا، به رغم کارایی فنی، ممکن است به شکل ناخواسته منجر به وقوع ربای قرضی یا معاملی گردند. در پاسخ به چالش های موصوف، پژوهش حاضر ضمن شناسائی آنها، راهکارهایی را در جهت کاهش شبهات وارده در ارتباط با ربای پنهان ارائه و پیشنهاد می دهد که اهم آن عبارت اند از: طراحی سامانه های الگوریتمی بر مبانی و اصول شریعت، نظارت مستمر شرعی بر عملکرد این سامانه ها، و به کارگیری فناوری های شفاف ساز همچون هوش مصنوعی تفسیرپذیر و بلاک چین. همچنین، لزوم آموزش کارمندان بانک و مشتریان، همکاری نهادهای نظارتی فقهی با توسعه دهندگان فناوری برای تدوین استانداردهای بین المللی امری ضروری تشخیص داده شده است. این پژوهش بر اهمیت تطابق عملیات بانکداری دیجیتال با موازین اسلامی تاکید دارد تا ضمن حفظ کارایی و بهره برداری از مزایای فناوری نوین، اعتماد عمومی به سلامت شرعی نظام مالی اسلامی استوار و محکم گردد.

کلیدواژه ها:

ربای پنهان ، بانکداری دیجیتال اسلامی ، الگوریتم های مالی ، هوش مصنوعی ، نظارت شرعی