ارزیابی تاثیر کود آلی و زئولیت بر برخی صفات کمی و کیفی جو دیم (Hordeum vulgare L.)

امروزه کشاورزی مرسوم منجر به اثرات منفی بسیاری مانند آلودگی آب های زیرزمینی، فرسایش خاک و کاهش کیفیت مواد غذایی شده است، بنابراین استفاده از روش های مدیریتی جایگزین مانند کشاورزی ارگانیک برای تولید پایدار محصولات ضروری است. کاربرد کود آلی (کود گوسفندی) و زئولیت می تواند با تامین مواد مغذی و اصلاح خواص فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی خاک، عملکرد محصول را بهبود بخشد. با توجه به اهمیت جو (Hordeum vulgare L.)، این تحقیق با هدف بررسی تاثیر کود آلی زئولیت بر برخی صفات کمی و کیفی جو دیم به صورت فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک های کامل تصادفی در سه تکرار طی دو سال زراعی ۱۴۰۲-۱۴۰۰ در مزرعه دانشکده کشاورزی دانشگاه آزاد اسلامی واقع در بخش کمالوند شهرستان خرم آباد انجام شد. عامل ها شامل کود گوسفندی (صفر، ۳، ۶ و ۹ تن در هکتار) به عنوان منبع فسفر آلی و زئولیت (صفر، ۴، ۸ و ۱۲ تن در هکتار) بود. خاک مزرعه مورد مطالعه از نوع لومی رسی با درصد بالای رس بود که توانایی بالایی در نگهداری آب و مواد مغذی دارد، اما زهکشی ضعیف تری نسبت به خاک های لومی با درصد رس کمتر دارد. استفاده از کود گوسفندی به عنوان منبع غنی از مواد آلی، به بهبود ظرفیت نگهداری آب، تهویه خاک، نفوذپذیری و کاهش فرسایش کمک کرده و به پایداری خاک می افزاید. نتایج نشان داد که کاربرد کود گوسفندی و زئولیت باعث افزایش عملکرد، اجزای عملکرد و عناصر غذایی دانه شد. به طوری که مصرف ۴ تن در هکتار زئولیت نسبت به تیمار ۱۲ تن در هکتار زئولیت موجب افزایش به ترتیب ۱۱، ۲۲ و ۱۴ درصدی وزن هزار دانه، عملکرد دانه و شاخص برداشت شد. براساس اثر متقابل زئولیت × کود گوسفندی، بیشترین تعداد دانه در سنبله (۲۱ عدد)، تعداد سنبله در مترمربع (۱۰۶۹ عدد)، نیتروژن دانه (۲.۰۵ و ۲.۰۲ درصد) و پروتئین دانه (۱۱.۹۳ و ۱۱.۸۳ درصد) از ترکیب ۳ تن در هکتار کود گوسفندی و ۴ تن در هکتار زئولیت به دست آمد. همچنین بیشترین غلظت فسفر دانه (۰.۳۷ درصد) و پتاسیم دانه (۱.۷۸ درصد) به تیمار ترکیب ۶ تن در هکتار کود گوسفندی و ۴ تن در هکتار زئولیت اختصاص یافت. به طورکلی، نتایج این تحقیق نشان داد که استفاده از کود دامی و زئولیت می تواند باعث افزایش عملکرد گیاهان شود. زئولیت به عنوان یک اصلاح کننده خاک و کود دامی به عنوان منبع مواد مغذی عمل می کنند و ترکیب این دو می تواند به بهبود کیفیت خاک، افزایش جذب مواد مغذی و در نهایت افزایش رشد و عملکرد گیاهان منجر شود.

کلیدواژه ها:

پروتئین ، تعداد دانه در سنبله ، شاخص برداشت و نیتروژن ، عملکرد دانه