واکاوی حرمسرا؛ گمشده ی معماری سلطنتی ایران، در دوره قاجار

با مطالعه تاریخ می توان نقش پررنگ و حائز اهمیتی که زنان به ویژه، زنان درباری به طور مستقیم و یا غیر مستقیم در وضعیت اجتماعی و سیاسی جامعه خویش داشته اند را دریافت. ب این پژوهش با ماهیت اکتشافی، از روش تفسیری-تاریخی با مطالعه سفرنامه ها و متون تاریخی، در جهت پاسخگویی به چگونگی سیر تحول معماری حرمسراها و همچنین یافتن اجزا آن در کاخ های سلطنتی، به بررسی ساختار حرمسرا در معماری و کاخ های سلطنتی ایران در دوره قاجار و واکاوی این مفهوم به عنوان یک عنصر معماری می پردازد. مطالعات نشان می دهد که معماری و اجزا تشکیل دهنده ی حرمسرای پادشاهان قاجار غالبا متاثر از ساختار اجتماعی و سلسله مراتب حاکم در میان ساکنین آن و همچنین متاثر از دیدگاه جامعه ی آن زمان نسبت به زنان بوده است. بدین صورت که هرچه اعتبار زنی در نزد شاه بالاتر بود، رفاه و شکوه دستگاه و عمارت وی در اندرونی نیز بیش از سایرین بوده و به دنبال آن افراد تحت خدمت و اجزای وابسته به عمارت آن زن، چون حمام، حیاط مخصوص و... نیز افزون بر سایرین شکل می گرفت، در حالیکه خارج از این طبقه بندی ها در میان سایر زنان توزیع یکسانی از امکانات و شرایط زندگی حاکم بوده است.

کلیدواژه ها:

حرمسرا ، کاخ ، اندرونی ، جنسیت ، قاجار