طراحی و تحلیل فقهی قراردادهای هوشمند صادرات گاز مبتنی بر فناوری های نوین پولی و مالی بر مبنای قواعد فقه معاملات و الزامات فنی اجرای خودکار تعهدات

تحول در ساختار تجارت بین المللی انرژی و ظهور فناوری های نوین پولی و مالی به ویژه قراردادهای هوشمند مبتنی بر زنجیره بلوکی در ادبیات نظری اقتصاد انرژی، مفاهیم بنیادین فقه معاملات را با چالش های نوینی مواجه ساخته است. در چنین بستری، ضرورت بازخوانی قواعد فقهی همچون قصد و رضا، علم به عوضین، غرر و جهالت، لاضرر، شروط ضمن عقد و خیارات در پرتو الزامات فنی اجرای خودکار تعهدات بیش از پیش احساس می شود. هدف این پژوهش، طراحی و تحلیل فقهی قراردادهای هوشمند صادرات گاز در چارچوب فقه امامیه است تا نسبت میان قواعد شرعی، نظام های خوداجرا و فناوری های پرداخت دیجیتال تبیین گردد. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیل فقهی - استنباطی و تطبیقی و با بهره گیری از روش طراحی مفهومی - فناورانه انجام شده است. در گام نخست، قواعد فقه معاملات در بستر قراردادهای دیجیتال استخراج و در قالب قیود و منطق ماشینی قراردادهای هوشمند طبق نظریه عامل های هوشمند بازنمایی گردیده است. سپس، سازوکارهایی نظیر حساب های امانی بدون بهره، اوراکل های چندمنبعی برای سنجش تحویل گاز و قیمت، خودکارسازی تصمیمات توسط عامل هوشمند و داوری الگوریتمی مورد ارزیابی فقهی و فنی قرار گرفته است. یافته ها نشان می دهد که با بازتعریف دقیق مفهوم علم به عوضین، قبض و تحویل و ضمان ناشی از خطای داده ای می توان میان فقه امامیه و فناوری قراردادهای هوشمند پلی نظری و اجرایی برقرار ساخت. نتیجه این پژوهش، ارائه چارچوبی برای تدوین الگوی فقهی - فناورانه قراردادهای هوشمند صادرات گاز است که قابلیت انطباق با اصول شرعی و الزامات حقوقی تجارت بین المللی را داراست.

کلیدواژه ها:

قرارداد هوشمند ، صادرات گاز ، فقه معاملات ، زنجیره بلوکی ، فقه الگوریتم