بررسی اهمیت فاصله نمونه برداری بر ساختار مکانی پتاسیم قابل استفاده در خاک های زراعی دشت شهرکرد

امروزه کاربرد کود با نرخ متغیر عمدتا بر پایه نقشه های آنالیز خاک انجام می شود، با این حال، فاصله نمونه برداری اغلب بدون توجه به تغییرپذیری مکانی ویژگی های خاک تعیین می گردد. پژوهش حاضر با هدف بررسی اهمیت فاصله نمونه برداری بر توزیع مکانی پتاسیم قابل استفاده در خاک های زراعی دشت شهرکرد انجام شد. بدین منظور، ۱۲۰ نمونه خاک به روش نمونه برداری شبکه بندی منظم با فواصل ۱۳۳۵ متر از لایه سطحی خاک های زراعی دشت شهرکرد با مساحت ۲۱۴۰۰ هکتار جمع آوری شد و مقادیر پتاسیم قابل استفاده در آزمایشگاه تعیین گردید. دامنه تغییرات پتاسیم قابل استفاده در خاک ها از ۱۲۰ تا ۸۱۲ میلی گرم بر کیلوگرم بود و ضریب تغییرات آن، ۲/۳۸ درصد بود. تحلیل زمین آماری نشان داد که مدل نمایی بیشترین تناسب را با داده ها دارد و همبستگی مکانی پتاسیم قابل استفاده در سطح متوسط است. دامنه تاثیر این متغیر برابر با ۵۳۳۰۰ متر برآورد شد که نشان می دهد فاصله نمونه برداری انتخاب شده بسیار کمتر از دامنه تغییرپذیری مکانی است؛ بنابراین فاصله نمونه برداری کافی به نظر می رسد. با این حال، واریوگرام نمایی در فواصل کوتاه تقریبا افقی است، به گونه ای که نیم واریانس تغییر چندانی ندارد و این وضعیت نشان دهنده تاثیر تغییرات مدیریتی شدید خاک مانند؛ الگوهای متفاوت مصرف کود، تناوب زراعی و سابقه بهره برداری بر پراکندگی داده ها است. علی رغم افزایش تغییرپذیری در فواصل کوتاه و کاهش الگوی مکانی منظم ناشی از تغییرات مدیریتی شدید خاک، نقشه های حاصل از روش کریجینگ دقت قابل قبولی دارند. بنابراین، اگرچه فاصله نمونه برداری از نظر دامنه اثر کافی است، این فاصله نمی تواند تمام نوسانات کوچک برد ناشی از مدیریت خاک را به طور کامل ثبت کند. برای مطالعات آینده توصیه می شود که اثر تراکم نمونه برداری در فواصل کمتر از ۱۳۳۵ متر مورد بررسی قرار گیرد تا بتوان حساسیت مدل و دقت نقشه های کریجینگ را در مقیاس های بزرگ تر ارزیابی کرد. این امر می تواند به بهینه سازی نمونه برداری از خاک و ارائه توصیه های دقیق تر برای کاربرد کود با نرخ متغیر کمک کند.

کلیدواژه ها:

پتاسیم قابل استفاده ، فاصله ، کریجینگ ، نمونه برداری ، واریوگرام