تحلیل تغییرات مکانی – زمانی شاخص پوشش گیاهی زمستانه در حوضه مارون با تاکید بر اثرات الگوهای پیوند از دور

پوشش گیاهی یکی از حساس ترین مولفه های محیطی نسبت به تغییرات عناصر اقلیمی است و هر گونه نوسان در بارش، دما و رطوبت می تواند به واکنش های سریع و قابل مشاهده در رشد و پویایی آن منجر شود. در پژوهش حاضر، تغییرات مکانی – زمانی شاخص NDVI زمستانه در حوضه آبریز مارون طی بازه زمانی سال های ۲۰۰۱ تا ۲۰۲۳ مورد بررسی قرار گرفت. برای این منظور داده های ماهواره ای MODIS محصول (MOD۱۳A۱) استخراج و با توجه به شدت و ضعف مقادیر NDVI و به منظور سنجش میزان حساسیت هر طبقه با الگوهای پیوند از دور به پنج طبقه با پوشش گیاهی خیلی تنک، تنک، متوسط، انبوه و خیلی انبوه تقسیم شدند. علاوه بر این شاخص های دور پیوندی شامل NINO۳,NINO۱+۲,NINO۴,NINO۳.۴,SOI برای تحلیل همبستگی با تغییرات NDVI مورد استفاده قرار گرفته اند. یافته ها نشان می دهند که پوشش گیاهی زمستانه حوضه مارون طی دوره مورد مطالعه نوسانات چشمگیری داشته است. در حالی که بخش های جنوبی و غربی حوضه در اغلب سال ها بیشترین تراکم پوشش گیاهی را نشان می دهند، مناطق شمالی و مرکزی تراکم پوشش گیاهی خیلی کمتری را تجربه نموده اند. بالاترین ارتباط معکوس مقادیر ضریب همبستگی در ناحیه خیلی تنک و تنک مشاهده شد که حاکی از حساسیت بالای پوشش گیاهی منطقه خیلی تنک و تنک به الگوهای جوی است. به طوری که شاخص NINO۱+۲ در طبقه خیلی تنک مقدار (۰.۳۴۷-) و شاخص NINO۴ در طبقه تنک مقدار (۰.۳۸۹-) را ثبت کرد. در مقابل، مقادیر همبستگی در طبقات «متوسط» و «انبوه» عمدتا نزدیک به صفر و فاقد رابطه معنادار بوده و نشان می دهد که این گروه ها بیشتر تحت تاثیر شرایط اقلیمی و محیطی محلی قرار دارند. همچنین طبقه «خیلی انبوه» نیز الگوی همبستگی ضعیف و پراکنده ای را نمایش داد و بیانگر اثر ضعیف شاخص های پیوند از دور بر ساختار مکانی NDVI است.

کلیدواژه ها:

مودیس ، الگوهای پیوند از دور ، NDVI ، حوضه مارون ، پیرسون ، ENSO