آینده پژوهی سرمایه اجتماعی ایران مبتنی بر مثلث آینده

زمینه و هدف: سرمایه اجتماعی، زمینه ساز بهبود حکمرانی و توسعه اجتماعی است و به طور مستقیم بر کیفیت تعامل دولت و ملت، میزان مشروعیت نهادها و پایداری امنیت اجتماعی اثر می گذارد. این پژوهش با هدف بررسی و تبیین تاثیر گذشته و حال بر آینده سرمایه اجتماعی ایران در افق ۱۴۱۴ انجام شده است.روش: این تحقیق از نظر هدف، کاربردی و از نظر رویکرد، کیفی است. داده ها از طریق مصاحبه عمیق با خبرگان و صاحب نظران حوزه جامعه شناسی در ایران گردآوری شد و نمونه گیری به شیوه هدفمند صورت پذیرفت. در مجموع، دیدگاه های ۲۱ نفر از خبرگان دریافت شد. سپس، با تحلیل مضمون مصاحبه ها و بر اساس اضلاع مثلث آینده (سه ضلعی وزن گذشته، فشار حال و کشش آینده)، مضامین مرتبط با هریک از این سه بعد استخراج گردید.یافته ها: در این مقاله، «وزن گذشته» با بررسی تاریخچه سرمایه اجتماعی ایران در صد سال اخیر و شناسایی ۸ عامل کلیدی، «فشار حال» با شناسایی ۱۱ عامل کلیدی در وضعیت کنونی، و «جاذبه های آینده» نیز با احصاء ۹ عامل کلیدی تبیین شده است.نتیجه گیری: نتایج نشان می دهد که با تکیه بر نقش نیروهای مذهبی و سنتی تقویت کننده ارتباطات اجتماعی در گذشته و حال، می توان از راه هایی همچون زمینه سازی برای مشارکت مردمی، توسعه نهادهای مدنی، کاهش شکاف میان مردم و حاکمیت، تدوین سیاست های کارآمد برای مدیریت فضای مجازی، ارتقای سواد دیجیتال و توجه به دگرگونی های ناشی از فناوری، به سوی بهبود سرمایه اجتماعی تا افق ۱۴۱۴ حرکت کرد و مسیر را به سوی آینده ای مطلوب هدایت نمود.

کلیدواژه ها:

سرمایه اجتماعی ، مثلث آینده ، وزن گذشته ، فشار حال ، کشش آینده ، آینده پژوهی