مطالعه تفسیری تطبیقی واژه «نفاثات» با تاکید بر نقد انگاره ی مونث دانستن مصداق واژه

در میان مفسران قرآن، تبیین مفهوم واژه ­ «نفاثات» در آیه «و من شر النفاثات فی العقد» (فلق: ۴) از مواضع چالش برانگیز تفسیری به­شمار می آید. بررسی دقیق معنای این واژه و شناسایی مصادیق آن در سیاق آیه، همواره با تنوع آرای تفسیری همراه بوده‎است؛ به گونه ای که مفسران، براساس پیش زمینه های فرهنگی، زبانی و اعتقادی خویش، برداشت های متفاوتی ارائه داده اند. در بسیاری از تفسیرها، مصداق این واژه به «زنان ساحر» منحصر شده است؛ تحلیلی که بیش از آنکه ریشه در قواعد زبانی قرآن داشته باشد، از زمینه های اجتماعی و فرهنگی دوره های تفسیری تاثیر پذیرفته است. داده­های این مقاله، از طریق مطالعه کتابخانه ای گردآوری شده است و با بررسی ریشه لغوی، تحلیل کاربرد قرآنی، مطالعه نظام مند تفاسیر معتبر و بهره گیری از قواعد زبان عربی در کنار تحلیل های فرامتنی، تلاش می شود معنا و مصداقی دقیق تر و مستندتر از این واژه بازشناسی گردد. بر پایه یافته های این پژوهش، می توان نتیجه گرفت که با درنظرگرفتن کارکرد مبالغه برای «ه» در نفاثه، تعبیر مبالغه آمیز بودن «ه» با قواعد زبان عربی و تحلیل های متنی و فرامتنی سازگارتر است و مقصود از این واژه، فقط عملی فیزیکی یا حسی نیست بلکه نمادی از تاثیر پنهانی و روانی کلمات و القاهای شیطانی در بستر سحر است؛ امری که به جنسیت خاصی اختصاص ندارد.

کلیدواژه ها:

نفاثات ، تفسیر تطبیقی ، تحلیل واژگان ، کاربرد «ه» ، انگاره مونث بودن