تحلیل مردم شناختی بازنمایی پوشاک اقوام ایرانی در تصویرگری کتاب کودک با نگرشی به نشانه های بختیاری (مطالعه ی موردی «فیل در خانه ی تاریک»)

پژوهش حاضر با هدف تحلیل مردم شناختی بازنمایی پوشاک بختیاری و دیگر اقوام ایرانی در تصویرگری کتاب کودک «فیل در خانه ی تاریک» (اثر فیروزه گل محمدی) انجام شد. مسئله ی تحقیق تبدیل عناصر مادی پوشاک قومی و پیامدهای این تبدیل برای حافظه ی بصری و ساخت هویت فرهنگی مخاطب کودک تعریف گردید. اهداف این پژوهش عبارتند از: تحلیل و تبیین ساختارهای نشانه ای و زیبایی شناختی به کاررفته در تصویرگری پوشاک اقوام ایرانی و سنجش میزان وفاداری نمادین این بازنمایی ها نسبت به شواهد مردم شناختی پوشاک بختیاری؛ و ارزیابی پیامدهای آموزشی هویتی این بازنمایی ها در تثبیت حافظه ی بصری مخاطب کودک. پرسش های پژوهش به این شکل تدوین شدند: عناصر و شیوه های بصری کلیدی که تصویرگر برای نمایاندن پوشاک قومی به کار برده است کدام اند و تا چه اندازه با ویژگی های مردم شناختی پوشاک بختیاری همخوانی داشتند؟ چه پیامدهایی از حیث تثبیت حافظه ی بصری و ساخت هویت جمعی از این بازنمایی ها استخراج شد و آنها چه نقش آموزشی هویتی برای کودکان ایفا کردند؟ روش پژوهش تحلیل بصری نشانه ای مبتنی بر چارچوب نظری ترکیبی و کدبرد با روش نمونه گیری هدفمند چهار نمونه تصویری از کتاب تدوین شده است. یافته ها نشان دادند که تصویرگر عناصر بنیادین پوشاک بختیاری را حفظ کرده و هم زمان با استیلیزاسیون رنگ، فرم و موتیف ها به بازآفرینی هنری پرداخت؛ این رویکرد، هویت فرهنگی را در سطح نمادین نگه داشت و برجستگی بصری پوشاک را افزایش داد؛ همچنین قابلیت تثبیت حافظه ی بصری مخاطب کودک را تقویت کرد. نتیجه گیری حاکی از این بود که تعادل میان وفاداری مردم شناختی و خلاقیت زیبایی شناختی زیست بخش بازنمایی مسئولانه و آموزشی در کتاب کودک است.

کلیدواژه ها:

پوشاک بختیاری ، بازنمایی فرهنگی ، تصویرگری کتاب کودک ، تحلیل مردم شناختی ، حافظه بصری