تکه های واژگانی گفتاری و نوشتاری زبان فارسی

تکه های واژگانی، عباراتی نهادینه شده در ذهن اهل زبان هستند که از دو واژه یا بیشتر تشکیل شده­اند، اما معنایی که منتقل می­کنند یک معنای واحد است. اهل زبان، در گفتار و نوشتار از تکه های واژگانی به وفور استفاده می کنند. هدف پژوهش حاضر بررسی تکه های واژگانی گفتاری و نوشتاری زبان فارسی از منظر ساختار دستوری و تحلیل نقش این تکه های واژگانی در ایجاد انسجام در گفتار و متن است. داده های این پژوهش شامل گفتگوهای تلفنی طبیعی، قسمت­هایی از چند سریال تلویزیونی، مجله­های فارسی، داستان­های کوتاه، متونی از وب سایت های مختلف و پیام­های رسمی رد وبدل شده در شبکه­های اجتماعی هستند که پس از ترانویسی به دو پیکره مستقل گفتاری و نوشتاری تبدیل شدند. سپس عبارات دو کلمه ای، سه کلمه ای و چهار کلمه ای توسط نرم­افزار انت­کانک استخراج شده و به اکسل منتقل شدند. تکه های واژگانی زبان فارسی توسط محقق به طور شمی مشخص گردید و بر اساس چارچوب دستوری کومو بررسی و تحلیل شدند. نتایج حاصل از تحلیل کمی نشان داد که تفاوت هایی میان الگوی دستوری تکه های واژگانی گفتاری و نوشتاری وجود دارد. تکه های واژگانی گفتاری دو کلمه ای بیشتر از الگوی دستوری اسم + فعل، صفت + فعل، اسم + اسم، فعل + فعل، تعداد نما + اسم پیروی می کنند. درحالی که تکه های واژگانی نوشتاری دو کلمه ای بیشتر از الگوی حرف اضافه + اسم، اسم + حرف اضافه، ضمیر + اسم پیروی می کنند. همچنین تکه های واژگانی گفتاری سه کلمه ای و چهار کلمه ای دارای الگوی دستوری اسم + ضمیر + اسم + فعل هستند؛ اما تکه های واژگانی نوشتاری سه کلمه ای دارای الگوی دستوری حرف اضافه + ضمیر + اسم و حرف اضافه + اسم + حرف اضافه هستند. تکه های واژگانی نوشتاری چهار کلمه ای نیز انواع مختلفی از الگوهای دستوری را شامل می شود. نتایج حاصل از تحلیل کیفی نشان داد که این تکه های واژگانی در انسجام گفتار و متن نقش موثری ایفا می کنند.

کلیدواژه ها:

تکه های واژگانی ، چارچوب کومو ، فارسی گفتاری ، فارسی نوشتاری