مدل رقابت همکارانه در صنعت دارویی ایران

صنعت دارویی ایران با چالش هایی همچون هزینه های بالای تحقیق وتوسعه، تحریم های بین المللی و وابستگی به واردات مواد اولیه مواجه است. در چنین شرایطی، رویکرد «رقابت همکارانه» می تواند ابزاری موثر برای کاهش هزینه ها، تسهیل نوآوری و ارتقای مزیت رقابتی باشد. هدف پژوهش حاضر، طراحی و بومی سازی مدلی جامع از رقابت همکارانه در صنعت دارویی ایران است.این پژوهش در سه گام انجام شد: ابتدا با روش فراترکیب، ۷۱۸ منبع بررسی و ۴۵ مقاله برای تحلیل نهایی انتخاب شد که منجر به استخراج ۴۵ مولفه در قالب ۸ بعد و ۳ مقوله اصلی گردید. سپس، با تحلیل مضمون و ۱۵ مصاحبه نیمه ساختاریافته با خبرگان، مولفه ها بازنگری و به ۷۷ مورد ارتقا یافت. در گام سوم، با استفاده از مدل سازی ساختاری تفسیری، ابعاد در پنج سطح سلسله مراتبی طبقه بندی شد. تحلیل ساختاری نشان داد ابعاد مدل در سه دسته جای می گیرند: ابعاد مستقل شامل عوامل کلان تاثیرگذار، پویایی های بازار و فناوری، ظرفیت های رهبری استراتژیک و ساختارهای حقوقی نهادی با بیشترین اثرگذاری و کمترین اثرپذیری؛ ابعاد خودمختار شامل چابکی عملیاتی با تاثیرگذاری و اثرپذیری محدود؛ و ابعاد وابسته شامل حکمرانی مشارکتی، اشتراک گذاری راهبردی و هماهنگی رقابت همکارانه که عمدتا متاثر از سایر عوامل هستند. هیچ بعدی در طبقه ابعاد پیوندی مشاهده نشد. مدل پیشنهادی می تواند مبنایی برای سیاست گذاری در صنعت دارویی ایران و الگویی برای پژوهش های آینده در سایر صنایع باشد. با این حال، یافته کلیدی این پژوهش نشان می دهد که شکل گیری پایدار رقابت همکارانه، بدون اصلاح عوامل کلان تاثیرگذار عملا امکان پذیر نیست و تلاش های صرفا درون صنعتی به تنهایی کفایت نخواهد کرد.

کلیدواژه ها:

رقابت همکارانه ، هم رقابتی ، صنعت دارویی ، فراترکیب ، تحلیل مضمون ، معادلات ساختاری – تفسیری