ارزیابی محلول پاشی سیتوکینین، آهن، روی و سلنیوم بر شاخص های فلورسانس کلروفیل گندم (Triticum aestivum L.) تحت تنش خشکی

به­­ منظور ارزیابی سیتوکینین و محلول­پاشی عناصر ریزمغذی و اثرات مفید آنان بر فتوسنتز گیاه و عملکرد گندم (Triticum aestivum L.) در شرایط تنش خشکی، پژوهشی در دو منطقه کرج و همدان به­ صورت اسپلیت­ پلات فاکتوریل در قالب طرح بلوک­ های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. عامل های آزمایش شامل رژیم ­های آبیاری با سه سطح (الف: آبیاری در ۴۰ درصد تخلیه رطوبت قابل دسترس در تمام دوره رشدی (شاهد)، ب: آبیاری نرمال تا گرده­ افشانی و ج: آبیاری در ۶۰ درصد تخلیه رطوبت قابل دسترس تا پایان دوره رشد، آبیاری نرمال تا گرده افشانی و قطع آبیاری تا پایان دوره رشد)، در کرت­ های اصلی و فاکتوریل عناصر نانو کم ­مصرف با پنج سطح: شاهد (عدم مصرف عناصر ریزمغذی نانو)، محلول ­پاشی روی، آهن، سلنیوم و ترکیب سه عنصر (آهن + روی + سلنیوم)) و زمان استفاده از سیتوکینین با چهار سطح (شاهد (عدم مصرف)، مصرف در مرحله گل دهی، مصرف در مرحله شیری شدن و مصرف در مرحله گل دهی + شیری شدن) در کرت­ های فرعی بودند. نتایج نشان داد که تیمار آبیاری نرمال موجب افزایش فلورسانس پایدار (۲۶.۶۸ درصد)، شاخص فلورسانس متغیر (۲۴.۷۸ درصد) نسبت به تیمار آبیاری نرمال تا گرده ­افشانی و بعد از آن قطع کامل آبیاری شد. عناصر روی + آهن + سلنیوم سبب بهبود فلورسانس پایدار (۲۶.۱۶ درصد) و فلورسانس متغیر (۲۱.۴۸ درصد) نسبت به شاهد گردید. محلول­ پاشی سیتوکینین در گرده ­افشانی + شیری شدن دانه، فلورسانس پایدار (۱۵.۳۴ درصد) و فلورسانس متغیر (۲۰.۷۴ درصد) را نسبت به شاهد افزایش داد. بنابراین اعمال تنش خشکی بر گندم قابل توصیه نیست و کاربرد هورمون سیتوکینین و همچنین عناصر ریزمغذی برای بهبود شرایط کشت گندم قابل توصیه است.

کلیدواژه ها:

رطوبت نسبی برگ ، شاخص کلروفیل ، عناصر ریزمغذی ، فلورسانس پایدار ، فلورسانس متغیر