اثربخشی مداخله توان بخشی شناختی بر حافظه، سرعت پردازش و کارکردهای اجرایی در زنان مبتلا به سرطان پستان

زمینه و هدف: اختلالات شناختی از جمله شایع ترین پیامدهای سرطان پستان و درمان های مرتبط با آن محسوب می شوند و می توانند ابعاد مختلف عملکرد شناختی بیماران را تحت تاثیر قرار دهند. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی اثربخشی مداخله توان بخشی شناختی بر حافظه، سرعت پردازش و کارکردهای اجرایی در زنان مبتلا به سرطان پستان انجام شد. روش ها: این پژوهش از نوع نیمه تجربی با طرح پیش آزمون–پس آزمون چندگروهی همراه با پیگیری سه ماهه انجام شد. جامعه آماری شامل ۳۰ زن مبتلا به سرطان پستان مراجعه کننده به مراکز درمانی شهر ارومیه در سال ۱۴۰۳ بود که به روش نمونه گیری هدفمند انتخاب و در دو گروه ۱۵ نفره مداخله و کنترل جایگزین شدند. گروه مداخله، برنامه توان بخشی شناختی (CRT) را در قالب ۱۲ جلسه ۴۵ دقیقه ای مبتنی بر پروتکل سولبرگ و ماتیر (۲۰۰۱) به صورت هفتگی دریافت کرد، در حالی که گروه کنترل در فهرست انتظار قرار داشت. برای ارزیابی پیامدهای پژوهش از آزمون N-Back (حافظه کاری)، آزمون استروپ (توجه انتخابی و سرعت پردازش) و آزمون مرتب سازی کارت ویسکانسین (WCST؛ کارکردهای اجرایی) استفاده شد. یافته ها: مداخله توان بخشی شناختی موجب بهبود معنادار عملکرد حافظه، سرعت پردازش و کارکردهای اجرایی در مرحله پس آزمون و پیگیری شد (۰/۰۱P<). همچنین، افزایش تعداد پاسخ های صحیح و کاهش زمان پاسخ دهی و زمان واکنش در گروه مداخله مشاهده شد. اندازه اثر مداخله برای تمامی متغیرها بالا و در دامنه ۰.۶۰ تا ۰.۶۸ گزارش شد. نتیجه گیری: یافته های این پژوهش نشان می دهد که توان بخشی شناختی به عنوان یک مداخله غیرتهاجمی، ساختاریافته و قابل اجرا در قالب گروهی، می تواند نقش موثری در بهبود عملکردهای شناختی و کاهش پیامدهای شناختی ناشی از بیماری و درمان در زنان مبتلا به سرطان پستان ایفا کند.

کلیدواژه ها:

Cognitive rehabilitation ، Working memory ، Processing speed ، Executive functions ، Breast cancer ، توان بخشی شناختی ، حافظه کاری ، سرعت پردازش ، کارکردهای اجرایی ، سرطان پستان