ارزیابی وضعیت غلظت گردوغبار استان کرمان و ارائه راهکارهای کنترل آن

پدیده گردوغبار یکی از مخاطرات زیست محیطی مهم در مناطق خشک و نیمه خشک ایران به ویژه استان کرمان است. پژوهش حاضر با هدف تهیه نقشه غلظت گردوغبار و ارائه راهکارهای بهینه کاهش مخاطره در استان کرمان انجام شده است. بدین منظور از تصاویر سنجنده مادیس و شاخص عمق اپتیکی گردوغبار در سامانه گوگل ارث انجین استفاده گردید. نقشه نهایی نشان داد که مناطق شرقی و جنوبی استان کرمان به دلیل تراکم بالای تپه های ماسه ای بیشترین غلظت گردوغبار را دارند. همچنین مشخص شد که علاوه بر کانون های داخلی، استان های مجاور دارای تپه های ماسه ای فعال و کشور عراق نیز به عنوان منابع برون استانی در تشدید این پدیده موثرند. بر اساس نظرات کارشناسان و مطالعات کتابخانه ای ده راهکار بهینه تدوین گردید. سپس با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی این راهکارها اولویت بندی شدند. نسبت سازگاری محاسبه شده برابر ۰/۰۲۹ بود که نشان دهنده هماهنگی مناسب در نظرات کارشناسان است. نتایج نشان داد که راهکار تهیه و اجرای طرح جامع مدیریت گردوغبار با وزن ۲۰۸ بالاترین اولویت را دارد. راهکارهای تثبیت بیولوژیک تپه های ماسه ای و مدیریت رواناب و سیلاب به ترتیب با وزن های ۱۴۰ و ۱۱۵ در رتبه های بعدی قرار گرفتند. بر اساس یافته ها کنترل کانون های داخلی و تدوین یک سند راهبردی، جامع کلیدی ترین اقدامات برای کاهش مخاطره گردوغبار در استان کرمان محسوب می شوند. همچنین پیشنهاد می گردد که پایش مستمر با تصاویر ماهواره ای، هماهنگی منطقه ای با استان های همجوار و مشارکت جوامع محلی در دستور کار مدیریت استان قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

گردوغبار ، شاخص AOD ، تحلیل سلسله مراتبی ، استان کرمان