ارتقای سواد HSE در جامعه ابزاری برای پیشگیری از حوادث، بیماری ها و آسیب های محیط زیستی

تحولات صنعتی، گسترش شهرنشینی و پیچیده تر شدن فناوری ها الگوی مخاطرات، ایمنی، بهداشتی و محیط زیستی را دگرگون کرده است. در چنین شرایطی تمرکز صرف بر اقدامات فنی برای کنترل خطرات کافی نبوده و توجه به عوامل انسانی و رفتاری اهمیت فزاینده ای یافته است. سواد ایمنی، سلامت و محیط زیست (HSE Literacy) به عنوان مفهومی چندبعدی می تواند نقش مهمی در پیشگیری از حوادث، بیماری های شغلی و آسیب های زیست محیطی ایفا کند. هدف این مطالعه تبیین مفهوم سواد HSE و بررسی نقش آن در پیش بینی رفتارهای ایمن و پیشگیرانه است. این پژوهش با رویکرد کمی و به صورت توصیفی-تحلیلی انجام شد. داده ها از طریق پرسشنامه استاندارد شده مبتنی بر مدل دانش نگرش مهارت - عملکرد (KASP) گردآوری گردید. روایی ابزار از طریق تحلیل عاملی تاییدی و پایایی آن با ضریب آلفای کرونباخ تایید شد. برای تحلیل داده ها از آمار توصیفی، ضریب همبستگی پیرسون، آزمون t زوجی، رگرسیون چندگانه و رگرسیون سلسله مراتبی استفاده شد. نتایج نشان داد که بین ابعاد دانش، نگرش، مهارت و رفتار HSE همبستگی مثبت و معناداری وجود دارد. تحلیل رگرسیون چندگانه نشان داد که نگرش و مهارت قوی ترین پیش بینی کننده های رفتار ایمن هستند و در مجموع مدل پیشنهادی توانست بخش قابل توجهی از واریانس رفتار HSE را تبیین کند. همچنین شکاف معناداری بین سطح دانش و رفتار مشاهده شد که بیانگر لزوم تمرکز بر مداخلات نگرشی و مهارتی است. یافته ها تاکید می کند که سواد HSE مفهومی فراتر از آگاهی صرف بوده و شامل ابعاد شناختی، نگرشی و مهارتی است که به طور مستقیم بر رفتارهای ایمن تاثیر می گذارد. تقویت برنامه های آموزشی مبتنی بر توانمندسازی، ارتقای فرهنگ ایمنی و طراحی مداخلات چندبعدی می تواند به کاهش مخاطرات و ارتقای سلامت جامعه کمک کند. نتایج این مطالعه می تواند مبنایی برای سیاستگذاری های آموزشی و برنامه های پیشگیرانه در حوزه HSE فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

سواد HSE ، ایمنی ، محیط زیست ، رفتار ایمن ، پیشگیری از حوادث