از وفاداری تاریخی تا امنیت اکولوژیک واکاوی سیر تحول چارچوب های فکری در مرمت منظر اکولوژیک

احیای منظر با رویکرد اکولوژیک فراتر از یک کنش فنی آیینه ای از دگردیسی رابطه ی انسان با طبیعت در طول تاریخ است. پژوهش حاضر با هدف ارائه سیر تحول گفتمان ها و نگرش های مسلط در این حوزه از آغاز تا به امروز، صورت گرفته است. بدین منظور با بهره گیری از رویکرد بر ساخت گرا و گفتمانی و با استفاده از تحلیل علم سنجی و مصورسازی اسناد در نرم افزارهای Biblioshiny و VOSviewer v۱.۶.۲۰ شبکه هم رخدادی کلیدواژه ها و روندهای زمانی ۲۷۸۹ سند در پایگاه Scopus مورد واکاوی قرار گرفت. یافته ها سه چارچوب فکری متمایز را آشکار می سازد نخست چارچوب رئالیسم بوم شناختی (۱۹۳۰-۱۹۹۰) که تحت تاثیر آرای آلدو لئوپولد بر وفاداری تاریخی به یک طبیعت بکر و اصیل تاکید داشت و بازگرداندن نظم از دست رفته را هدف خود می دانست دوم چارچوب نسبی گرایی اجتماعی-فرهنگی (۱۹۹۰-۲۰۱۰) که با نقد افسانه ی طبیعت بکر برساخته مفهوم طبیعت و نقش قدرت و فرهنگ در تعریف اکوسیستم مرجع را مطرح کرد و پارامترهایی چون دانش بومی و مشارکت اجتماعی را برجسته ساخت سوم چارچوب کنونی رئالیسم انتقادی (۲۰۱۰ به بعد) که با عبور از دوگانه ی عینیت-ذهنیت بر هم تنیدگی ماده (اکولوژی) و معنا، اخلاق و قدرت تاکید کرده و رویکردهای تاب آوری انتقادی، عدالت چندبعدی و امنیت اکولوژیک را محور قرار می دهد. نتایج تحلیل خوشه ای و روندهای زمانی نشان دهنده ی گذار از مرمت گونه محور و ایستا به رویکردی یکپارچه چندعملکردی و مبتنی بر فناوری های نوین مانند سنجش از دور و یادگیری ماشین در چارچوب راهکارهای مبتنی بر طبیعت است. در نهایت این پژوهش نتیجه می گیرد که مرمت معاصر دیگر بازگشت به گذشته نیست بلکه کنشی راهبردی و اخلاقی برای تاب آوری و تضمین آینده در عصر کنونی محسوب می شود.

کلیدواژه ها:

مرمت منظر اکولوژیک ، تحول ، گفتمان ، رئالیسم انتقادی ، تاب آوری انتقادی ، امنیت اکولوژیک