نقش مشارکت مردمی در تحقق توسعه پایدار شهری از منظر زیست محیطی

مشارکت شهروندی نقشی کلیدی در مشروعیت بخشی به برنامه های توسعه شهری دارد و تحولات مدرن بدون هم آفرینی ذینفعان امکان پذیر نیست. از سوی دیگر پیامدهای زیانبار زیست محیطی ناشی از الگوهای نامناسب تولید و مصرف در شهرها مدیریت شهری را با چالش های اکولوژیک جدی مواجه کرده است. هدف این پژوهش تبیین نقش و جایگاه مشارکت های مردمی در تحقق توسعه پایدار شهری از منظر زیست محیطی و بررسی کانال های تعامل اجتماعی در این فرآیند است. این تحقیق با رویکردی توصیفی-تحلیلی و بر مبنای مطالعات کتابخانه ای و اسنادی، به بررسی پیوند میان مدیریت زیست محیطی شهری و ابزارهای جلب مشارکت جامعه می پردازد. در این راستا کارکرد سه بستر اصلی تعامل شامل فضاهای عمومی فیزیکی، پلتفرم های تجسم دیجیتال و رویکردهای ترکیبی فیزیکی-دیجیتالی در فرآیندهای تصمیم گیری تحلیل شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که تلاقی عرصه های طبیعی، انسان ساخت و اقتصادی اجتماعی، محیط شهری را شکل می دهد و نادیده گرفتن هر کدام بحران های زیست محیطی را تشدید می کند. مشارکت مستمر شهروندان از طریق افزایش مشروعیت، پاسخگویی، کارایی و توانمندسازی، جامعه مسیر دستیابی به اهداف درازمدت پایداری را هموار می سازد. فضاهای فیزیکی بستری ملموس برای بیان نظرات فراهم می کنند در حالی که ابزارهای دیجیتال امکان تعامل همزمان و نوآوری های اجتماعی را سرعت می بخشند. ترکیب این دو رویکرد تعامل میان سازمان های دولتی، کارشناسان و عموم مردم را بهینه سازی می کند. مدیریت شهری به عنوان نیروی هادی باید با تکیه بر تصمیم گیری های کل گرا سیاست های کاهش مصرف منابع تجدیدناپذیر و به حداقل رساندن پیامدهای منفی الگوهای شهری را اجرا کند. این امر تنها از طریق نهادینه سازی جامعه ای مردم سالار و بهره مندی از مشارکت های عمومی فعال میسر است. در نهایت راهکارهایی عملی مانند آموزش های محله محور زیست محیطی، ارتقای شفافیت و پاسخگویی جهت اعتمادسازی و تقویت نهادهای محله محور و تشکل های جامعه محور برای جلب مشارکت پایدار شهروندان پیشنهاد می گردد.

کلیدواژه ها:

مشارکت مردمی ، توسعه پایدار شهری ، مدیریت زیست محیطی ، فضاهای عمومی ، دیجیتال