بازخوانی تحلیلی مبانی و پیآمدهای "غذای جسمانی" از دیدگاه ملاصدرا

بر اساس دیدگاه حکمای مشاء، غذای حقیقی برای بدن انسان، آن چیزی است که وارد بدن انسان می شود و بعد از تجزیه به عنوان «بدل ما یتحلل» جایگزین صورت های پیشین اعضای بدن می شود. این غذا در ابتدا برای انسان بالقوه است، بعد از تغییر و تحول، تبدیل به غذای بالفعل می شود. بخشی از این غذا تبدیل به گوشت، بخشی به خون و بخشی به استخوان و همین طور غذا وارد هر عضوی از اعضای بدن که می شود، به شکل آن عضو در می آید و ملحق به آن می شود. در مقابل این نظریه که به «الصاق» معروف است، صدرا بر این باور است که غذای جسمانی، صرفا نقش اعدادی دارد و زمینه سازی می کند تا نفس صورتی مشابه صورت غذای جسمانی را انشاء کند و همین صورت است که غذای حقیقی برای بدن انسان محسوب می شود. در واقع عقل مفارق صورت حقیقی غذا را از مجرای نفس افاضه می کند، و چون نفس این صورت را در مرتبه ذات خودش واجد شده است، در مرتبه کثرت و فعل آن را برای بدن انشاء می کند. در جستار حاضر تلاش شده است به شیوه توصیفی - تحلیلی و با رویکرد فلسفی، مبانی و پیآمدهای چگونگی تغذیه بدن و ارتباط آن با نفس را مورد بازخوانی و تحلیل قرار دهیم. در پایان این نتیجه به دست آمده است که قوام تغذیه و حیثیت فاعلی غذا به نفس است، نه به ماده غذایی که بالقوه و بالعرض به عنوان خوردنی و نوشیدنی دریافت می کند بلکه باید گفت، خوردنی ها و نوشیدنی ها صرفا زمینه ساز هستند و نقش اعدادی و مادی دارند. از همین روست که نفوس کامل می توانند صور غذایی را خودشان ایجاد کنند و از این رهگذر، بدن خویش را باقی نگه دارند، چنین نفوسی در واقع یکی از مظاهر اسم «رازق» خداوند متعال شمرده می شوند.

کلیدواژه ها:

غذای بالقوه ، غذای بالفعل ، اتحاد حاس و محسوس ، ملاصدرا