تحلیل فضایی چالش های کالبدی و ایجاد فضاهای بی دفاع شهری در بروز بزهکاری اجتماعی (مطالعه موردی: منطقه ۲۲ بهمن شهر کرمانشاه و نواحی پیرامونی آن)

چکیده و هدف این پژوهش تحلیل رابطه میان شاخص های کالبدی فضایی و چالش های شهرسازی در منطقه ۲۲ بهمن شهر کرمانشاه با میزان و نوع بزهکاری های اجتماعی در این منطقه و نواحی پیرامون آن به ویژه نقاط تماس با بافت های مسئله دار (مجاور) است. این مقاله به دنبال پاسخ به این پرسش است که چگونه طراحی محیطی نامناسب، وجود فضاهای بی دفاع شهری و تفکیک اجتماعی-فضایی در این محدوده به بستری برای بروز ناهنجاری های اجتماعی تبدیل شده و راهکارهای مبتنی بر رویکرد پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی (CPTED) برای کاهش آن کدامند. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر ماهیت و روش توصیفی-تحلیلی با رویکردی کمی و کیفی است. گردآوری داده ها به دو شیوه اسنادی (بررسی طرح های جامع و تفصیلی، مقالات و پژوهش های پیشین) و میدانی شامل توزیع پرسشنامه در میان ساکنان منطقه ۲۲ بهمن، مصاحبه با کارشناسان مدیریت شهری و نیروی انتظامی و مشاهدات میدانی نظام مند مبتنی بر چک لیست CPTED انجام پذیرفته است. در این پیش نویس بخش میدانی شبیه سازی شده است. تحلیل داده های کیفی با روش تحلیل محتوا و داده های کمی با استفاده از نرم افزار SPSS و آزمون های آماری مانند رگرسیون و T-Test و تحلیل SWOT انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که اگرچه منطقه ۲۲ بهمن شامل محلات نوبهار، برق و ... به عنوان یک منطقه برخوردار و با طراحی نسبتا مدرن شناخته می شود اما لبه ها این منطقه و نقاط تماس آن با بافت های فرسوده و سکونت گاه های غیررسمی مجاور (مانند جعفرآباد و دولت آباد) دچار چالش های کالبدی جدی است. وجود فضاهای بی دفاع (مانند پارک های فاقد نور کافی در شب، کوچه های بن بست، دیوارهای مرده بلند و کاربری های متروکه در حاشیه منطقه) همبستگی مستقیم و معناداری با افزایش جرائم خرد مانند سرقت، اعتیاد و مزاحمت و کاهش شدید احساس امنیت در میان ساکنان این نواحی دارد. بر این اساس راهکارهای مبتنی بر CPTED شامل تقویت نظارت طبیعی، حذف موانع دید، بهبود نورپردازی، کنترل دسترسی، تعریف شفاف عرصه های عمومی و خصوصی، تقویت قلمروپایی، افزایش حس تعلق و نگهداری از فضا و پشتیبانی از فعالیت، ایجاد کاربری های مختلط و جذاب در فضاهای مرده به عنوان راهبردی موثر برای ارتقای امنیت در منطقه پیشنهاد می گردد.

کلیدواژه ها:

چالش های شهرسازی ، بزهکاری اجتماعی ، فضاهای بی دفاع شهری ، پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی (CPTED) ، منطقه ۲۲ بهمن کرمانشاه