کاربست رویکرد مشارکتی در ساماندهی مشاغل آلاینده شهری نمونه شهرک صنفی کارشهر مشهد

برنامه ریزی برای ساماندهی مشاغل آلاینده شهری گونه ای از برنامه ریزی شهری است که با تکیه بر رویکرد سازگار و شایسته آن شکل گرفته و اجرا می شود. یکی از رویکردها رویکرد مشارکتی است که پیشنهاد می شود در فرآیند جابه جایی صنایع و مشاغل به کار بسته شود. یادآور می شود آنچه با این نام کاربست یافته چیزی بیشتر از به مشارکت کشاندن نیست. هدف این پژوهش بیرون کشیدن کارمایه های زمینه ساز در گزینش رویکرد مناسب به کمک ارزیابی طرح و تجربه نمونه مطالعاتی پژوهش یعنی «کارشهر مشهد» است. روش پژوهش تحلیل محتوای کیفی به کمک کدگذاری باز و محوری است. پژوهش نشان داد که ساماندهی مشاغل آلاینده و مزاحم شهری با رویکردهای پدرسالارانه مانند رویکرد وکالتی کارایی کمی داشته و در بیشتر نمونه ها در شکل های «عدم مشارکت»، «به تعطیلی کشاندن جلسات تصمیم»، «نافرمانی»، «ایجاد تاخیر در تصمیم»، «ایجاد تردید» و همانند آن آشکار شده است؛ رویکرد سازگار با این مقوله می تواند رویکرد مشارکتی باشد تا هر فرد به دلخواه و بر پایه نیاز خود دست به ساخت ساختمان بزند. در رویکرد مشارکتی راهکارهای گوناگون قابل ارائه است و از آن رو که انتخاب خود آنان است از آن پشتیبانی می کنند. همچنین نشان داده شد که فرآیند ساماندهی مشاغل دست کم دارای سه گام است که روی هم رفته با انجام شش کنش «شناسایی و گونه بندی مشاغل اصلی و مکمل ساخت»، «گرفتن تصمیم برای شیوه برخورد»، «شیوه ساماندهی»، «تعیین رویکرد برنامه ریزی»، «آماده سازی» و «استقرار» به پایان می رسد. در انجام ساماندهی مشاغل آلاینده از دید کلی، شهرداری، سازمان حفاظت محیط زیست، استانداری، اتاق اصناف و اتحادیه ها بازیگران کلیدی هستند. همچنین نشان داده شد که بن مایه های حقوقی ساماندهی مشاغل آلاینده و مزاحم در قوانین کشور جایگاه بایسته و بسنده داشته و از قانون اساسی گرفته تا قانون شهرداری ها، قانون حفاظت و بهسازی محیط زیست، قانون نظام صنفی و... تا آیین نامه هایی چون آیین نامه ساماندهی مشاغل و اصناف مزاحم در هر سطحی دارای رهنمودهایی است.

کلیدواژه ها:

ساماندهی مشاغل شهری ، رویکرد مشارکتی ، شهرک صنفی کارشهر مشهد ، شهرسازی ، مشاغل مزاحم