بررسی تاثیر مولفه های خوانایی شهری بر افزایش جذب گردشگر در بافت تاریخی شهر تبریز

بافت تاریخی شهر تبریز با دارا بودن گنجینه ای منحصر به فرد از میراث فرهنگی و تاریخی همچون بازار جهانی تبریز، مسجد کبود و خانه مشروطیت از پتانسیل بالایی برای جذب گردشگر برخوردار است. با این حال، پیچیدگی و ناخوانایی کالبدی این بافت می تواند به سردرگمی، کاهش رضایت و ultimately، کاهش تمایل به بازدید مجدد گردشگران بینجامد. این پژوهش با هدف واکاوی تاثیر مولفه های خوانایی شهری (بر اساس نظریه کوین لینچ) بر ارتقای تجربه گردشگران و افزایش جذب آنان در بافت تاریخی تبریز انجام شده است. این مطالعه از نظر هدف کاربردی و از نظر روش گردآوری داده ها توصیفی- تحلیلی است. داده های مورد نیاز از دو طریق گردآوری شدند (۱) مطالعات میدانی و مشاهده مستقیم برای تحلیل کالبدی محدوده مورد مطالعه محور بازار تبریز تا مسجد کبود بر اساس پنج مولفه لینچ (مسیرها، نشانه ها، لبه ها، گره ها و مناطق) و (۲) پرسشنامه محقق ساخت که میان ۲۰۰ نفر از گردشگران بازدید کننده از این بافت توزیع گردید. داده های کمی با استفاده از نرم افزار SPSS و با به کارگیری آزمون های همبستگی و رگرسیون مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته های حاصل از تحلیل میدانی حاکی از آن است که اگرچه نشانه ها (مانند گنبد مسجد کبود و سردر بازار) به عنوان قوی ترین عناصر خوانایی عمل می کنند اما مسیرها به دلیل پیچیدگی نبود سیستم راهنمایی یکپارچه و اختلاط شدید سواره و پیاده مهم ترین عامل ناخوانایی هستند. از سوی دیگر، نتایج پرسشنامه نشان داد که بین تمامی مولفه های خوانایی و میزان رضایت گردشگران و تمایل آنان به توصیه مقصد به دیگران رابطه مثبت و معناداری وجود دارد. بر اساس تحلیل رگرسیون مولفه های "نشانه ها" و مسیرها به ترتیب بیشترین سهم را در پیش بینی رضایت گردشگران داشتند. نتایج این پژوهش به طور قاطعانه ای نشان می دهد که بهبود خوانایی شهری به ویژه از طریق ساماندهی مسیرهای پیاده و تقویت سیستم راهنمایی نه تنها به حل معضل سردرگمی گردشگران می پردازد، بلکه به عنوان یک راهبرد کلیدی برای ارتقای کیفی تجربه گردشگری، افزایش مدت اقامت و نهایتا توسعه پایدار گردشگری در شهر تبریز محسوب می شود. این پژوهش پیشنهاد می کند که مدیران و برنامه ریزان شهری، طراحی یک سیستم یکپارچه راهنمایی (Wayfinding System) و احیای مسیرهای پیاده محور ارتباط دهنده نشانه های شاخص را در اولویت طرح های بهسازی بافت تاریخی تبریز قرار دهند.

کلیدواژه ها:

خوانایی شهری ، کوین لینچ ، گردشگری شهری ، بافت ، تاریخی ، تبریز ، سیمای شهر