بررسی الگوهای نوین تهویه طبیعی در معماری اقلیم گرم و خشک با رویکرد زیست الهام (بایومیمیک)

بیان مسئله بحران انرژی و تشدید پیامدهای زیست محیطی ناشی از مصرف بالای سوخت های فسیلی در بخش ساختمان به یکی از دغدغه های اصلی پژوهش های معماری و شهرسازی است. این مسئله در اقلیم های گرم و خشک به دلیل شدت تابش خورشید، نوسانات شدید دمای شب و روز و نیاز مداوم به سرمایش نمود برجسته تری دارد. در مقابل طبیعت و معماری بومی این مناطق راهکارهای کارآمدی برای مدیریت جریان هوا، انتقال حرارت و سازگاری با اقلیم ارائه می دهند. با این وجود بهره گیری نظام مند از رویکرد بایومیمیک برای توسعه الگوهای نوین تهویه طبیعی در معماری اقلیم گرم و خشک همچنان با خلاهای نظری و کاربردی مواجه است. پژوهش حاضر با هدف بازنویسی تحلیلی و توسعه محور الگوهای تهویه طبیعی در معماری مسکونی اقلیم گرم و خشک انجام شده و می کوشد با بازتفسیر عمیق معماری بومی ایران در چارچوب زیست الهام چارچوبی مفهومی-کاربردی برای طراحی معماری معاصر ارائه دهد. روش تحقیق پژوهش حاضر به صورت تحلیلی-توصیفی با تکیه بر روش استقرایی انجام شده است. چارچوب کلی تحقیق بر پایه تلفیق مطالعات نظری، تحلیل نمونه موردی های استخراج شده بر اساس تحلیل راهکارها و پیشنهادهای طراحی ارائه شده است. بحث و بررسی در این پژوهش ابتدا مبانی نظری تهویه طبیعی و زیست الهام از منابع معتبر بین المللی استخراج شده، سپس عناصر شاخص معماری بومی ایران در اقلیم گرم و خشک به صورت عمیق تحلیل گردیده و در ادامه با نمونه های شاخص معماری زیست الهام معاصر جهان مقایسه شده اند. نتیجه گیری یافته های پژوهش نشان می دهد که بسیاری از راهبردهای زیست الهام مطرح در معماری معاصر، ریشه در منطق عملکردی معماری بومی ایران دارند و بازتفسیر این منطق می تواند به توسعه الگوهای نوین کم انرژی و سازگار با اقلیم در معماری مسکونی معاصر منجر شود. سازوکارهای طبیعی مانند هدایت هدفمند، باد مکش، حرارتی، خنک سازی تبخیری و خودتنظیمی وقتی در غالب عناصر معماری مانند بادگیر، حیاط مرکزی و... بازتفسیر شوند امکان وابستگی به سامانه های مکانیکی را فراهم می کنند.

کلیدواژه ها:

تهویه طبیعی ، زیست الهام ، Bio mimicry ، معماری بومی ، ایران اقلیم گرم و خشک ، معماری پایدار