تحلیل تاثیر فضاهای تجربه محور بر توسعه مهارت های اجتماعی و خلاقیت کودکان در مراکز آموزشی (نمونه موردی بخش کودک باغ کتاب تهران)

پژوهش حاضر با هدف تحلیل تاثیر طراحی فضاهای تجربه محور بر پرورش خلاقیت و مهارت های اجتماعی کودکان در مراکز آموزشی شهر تهران انجام شده است. مسئله ی اصلی تحقیق ناکارآمدی الگوهای سنتی آموزش در تقویت تعامل اجتماعی و بروز خلاقیت کودکان است؛ در حالی که فضاهای آموزشی تجربه محور می توانند از طریق تحریک حواس، ایجاد تعامل گروهی و فرصت های اکتشاف، آزاد به رشد همه جانبه ی آنان یاری رسانند. هدف پژوهش ارائه ی الگویی طراحی برای مراکز آموزشی کودک محور است که با تقویت حس تعلق، تعامل اجتماعی و انگیزش درونی زمینه ی رشد خلاقیت و مهارت های زندگی را فراهم آورد. پرسش اصلی این است که مولفه های کالبدی و فضایی چگونه می توانند خلاقیت و مهارت های اجتماعی کودکان را ارتقا دهند؟ فرضیه ی پژوهش بر این مبناست که انعطاف پذیری، وجود فضاهای باز و تعاملی، نور طبیعی و رنگ های متنوع تاثیر مثبت و معناداری بر رشد خلاقیت و تعامل اجتماعی دارند. اهمیت تحقیق در آن است که با توجه به کمبود فضاهای آموزشی خلاق در کلان شهر تهران نتایج آن می تواند راهنمایی کاربردی برای معماران، طراحان آموزشی و برنامه ریزان شهری باشد. روش پژوهش کاربردی و از نوع ترکیبی (کمی کیفی) است. داده ها از طریق پرسش نامه، نقشه برداری رفتاری و مشاهده در بخش کودک باغ کتاب تهران گردآوری شده اند. جامعه آماری شامل کودکان ۵ تا ۱۳ سال، والدین و مربیان بوده و تحلیل داده ها با نرم افزار SPSS و روش تحلیل محتوای کیفی انجام گرفته است. نتایج نشان داد بین مولفه های طراحی فضا و خلاقیت کودکان رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (r=۰.۶۵). فضاهای باز، انعطاف پذیر و نورگیر با امکان تعامل، آزاد موجب افزایش حس تعلق، تمرکز و خلاقیت شده اند. در نهایت پژوهش تایید می کند که طراحی فضاهای آموزشی بر پایه ی تجربه ی زیسته می تواند بستر رشد شناختی، عاطفی و اجتماعی کودکان را به طور معناداری تقویت کند و الگویی برای طراحی مراکز آموزشی آینده ارائه دهد.

کلیدواژه ها:

فضاهای تجربه محور ، مهارت های اجتماعی ، خلاقیت ، کودکان ، مرکز آموزشی