بازتاب اسطوره در تزئینات معماری اسلامی و نگارگری ایرانی مطالعه تطبیقی بر بنمایه های نمادین

اسطوره، به عنوان یکی از کهن ترین اشکال روایت بشری در قالب های مختلف هنری بازتاب یافته و بخش مهمی از میراث نمادین فرهنگ ها را شکل داده است. در سنت تصویری ایران به ویژه در نگارگری و تزئینات معماری اسلامی، بن مایه های اسطوره ای نه تنها به مثابه عناصر تزئینی بلکه به عنوان حاملان معنا و ساختارهای ذهنی حضور دارند. این مقاله با تمرکز بر بن مایه های نمادین مشترک همچون درخت، آتش، نور، پرنده و گل به تحلیل تطبیقی بازتاب مفاهیم اسطوره ای در دو عرصه نگارگری و تزئینات معماری مذهبی ایران می پردازد. هدف اصلی پژوهش شناسایی و تحلیل چگونگی بازنمایی مفاهیم اسطوره ای در ساختار بصری این دو حوزه و تبیین پیوندهای نشانه شناختی میان آن هاست. روش تحقیق کیفی و تحلیلی بوده و از رهیافت نشانه شناسی ساخت گرا در تحلیل نمونه های تصویری استفاده شده است. یافته های پژوهش نشان می دهد که این بن مایه ها در طول تاریخ هنر اسلامی ایران بستری برای تداوم و بازآفرینی معناهای کهن اسطوره ای فراهم آورده اند و در شکل گیری زبان نمادین هنر ایرانی اسلامی نقش موثری داشته اند.

کلیدواژه ها:

اسطوره ، نگارگری ، ایرانی ، تزئینات معماری اسلام ، بن مایه ، نمادین ، نشانه شناسی تصویری