تفکر اسطوره ای همچون هویت در آثار هنرمندان نوگرای ایرانی (مورد مطالعه جلیل ضیاءپور حسین، کاظمی، هانیبال الخاص)

در هنر نوگرای ایران دهه های (۱۳۳۰-۱۳۵۰) و به ویژه در آثار نسل اول هنرمندان نوگرا مساله هویت نقش محوری دارد. این نسل در دوران آغاز شکل گیری در مواجهه با هویت به دنبال بازتعریف و بازنمایی هویت ملی و فرهنگی خود بود. هویت در این دوره به عنوان کلیدی ترین دغدغه، به خصوص با توجه به نیاز به حفظ سنت های فرهنگی در مقابل مدرنیته، مورد توجه قرار گرفت. بدین منظور هنرمندان نوگرا با استفاده از عناصر سنتی، نمادهای فرهنگی، اسطوره ها و روایت های تاریخی سعی در بازنمایی ریشه های فرهنگی هویت ملی و ارزش های بومی داشتند و این عناصر را در قالبی نوین به کار گرفتند. با توجه به این مساله، پژوهش حاضر در پی پاسخ این پرسش است: هدف هنرمندان نوگرای نسل اول از رویکرد به مساله هویت چه بوده است؟ آیا این هنرمندان به معانی نهفته در این اساطیر و نمادها آگاه بوده و آنها را آگاهانه به کار برده اند و یا از این عناصر صرفا به عنوان عناصری بصری و تزیینی استفاده کرده اند؟ هنرمندان نوگرای ایران با تکیه بر دوگانه «سنت-مدرنیته» هویت را به عنوان محوری اساسی در آثار خود بازتعریف کردند. آنها با ترکیب فرم های مدرن و محتواهای بومی الگویی از مدرنیسم ایرانی خلق کردند که تا امروز تاثیرگذار است. این نگرش در آثار اولین نسل هنرمندان نوگرا، انعکاس یافته است. نسل اول هنرمندان نوگرای ایران اگرچه در آغاز طرح مساله هویت را همچون پروژه ای انتقادی آغاز کردند، اما بیشتر شکل نوستالژیک آن را در آثار خود بازتعریف کردند. پژوهش حاضر با روش کیفی و به شیوه توصیفی-تحلیلی انجام شده است. داده های تحقیق از منابع کتابخانه ای و اسنادی گردآوری شده است.

کلیدواژه ها:

هنر نوگرای ، ایران ، هویت ، اسطوره ، سنت ، مدرنیته