مقایسه قلمرو اکراه و اضطرار از منظر فقه فریقین و حقوق کیفری ایران

اکراه و اضطرار از مهم ترین اسباب رافع مسئولیت کیفری در فقه اسلامی و حقوق موضوعه اند. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی–تحلیلی و بر پایه مطالعه کتابخانه ای، قلمرو این دو نهاد را در فقه امامیه، مذاهب اربعه اهل سنت و قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲، به ویژه مواد ۱۵۱ و ۱۵۲، مقایسه می کند. یافته ها نشان می دهد که اصل رافع بودن اکراه و اضطرار مورد اتفاق فقهاست، اما در قلمرو تاثیر، شدت تهدید، نوع جرم، منشا خطر و بقای ضمان اختلاف نظر جدی وجود دارد. قانون مجازات اسلامی در مواردی، به ویژه در احکام قتل تحت اکراه یا اضطرار، با مبانی دقیق فقهی کاملا منطبق نیست و بازنگری تقنینی در این زمینه ضروری به نظر می رسد.

کلیدواژه ها:

اکراه ، اضطرار ، مسئولیت کیفری ، فقه امامیه ، فقه اهل سنت ، قانون مجازات اسلامی.