آشکارسازی جهشهای سری زمانی دما در ایران

وردش در سرشت آب و هواست و ردش دما می تواند آشکارترین نماد تغییر اقلیم باشد و ردش دما ممکن است تصادفی، چرخه وار، روندی یا جهشی باشد. بسته به این که وردش دما از چه نوعی باشد می تواند پیامدهای زیست محیطی، اقتصادی، اجتماعی و امنیتی گوناگونی به دنبال داشته باشد. روند دما در مقیاس جهانی و در ایران موضوع مطالعات گسترده ای بوده است. پژوهشگران زیادی روند افزایش دما در مقیاس جهانی را تایید کرده اند و گرمایش جهانی تقریبا پذیرش همگانی یافته است. روند افزایش دما در ایران نیز در مقالات بسیاری گزارش شده است. به دلیل تفاوت داده ها و روش هایی که در بررسی روند دما در ایران به کار گرفته شده مقایسه نتایج آن ها آسان نیست. از سوی دیگر چون بسیاری از این بررسی ها ایستگاه محور بوده اند یعنی بر پایه داده های ایستگاهی انجام شده اند، از کنار هم چیدن آن ها نیز نمی توان تصویری جامع از وضعیت روند دمای ایران به دست آورد. افزون بر این گاه نتایج این بررسی ها با یکدیگر ناسازگار است. اگر این دشواری ها را کنار بگذاریم با این که روند دما زیاد بررسی شده اما جهش در داده های دمای ایران کمتر بررسی شده است. در این پژوهش به کمک داده های ایستگاهی، داده های شبکه ای اسفزاری، IMDAA و ERA۵ نشان داده ایم که دمای کمینه و بیشینه ایران بیش از آن که روند را تجربه کرده باشد دستخوش جهش شده است. به ویژه دمای بیشینه در سال ۱۳۷۷ جهش معناداری پیدا کرده است. همه منابع داده به کار رفته در این پژوهش زمان جهش دمای بیشینه را در زمان تقریبا یکسانی تایید می کنند.

کلیدواژه ها:

ایران ، جهش دما ، روند ، گشتنگاه