عوامل کالبدی موثر در پایداری اجتماعی از منظر حفظ ارزش های تاریخی- فرهنگی در محله مهدی القدم شهر ارومیه

یکی از موضوع هایی که در بافتهای تاریخی شهری چندان به آن پرداخته نشده، مقوله پایداری اجتماعی است. بنابراین تغییر رفتارها و نحوه فعالیت انسانی در مسیر دستیابی به پایداری اجتماعی ضروری به نظر می رسد. این پژوهش درصدد است تا عوامل کالبدی موثر در پایداری اجتماعی بافت تاریخی را از طریق حفظ ارزش های فرهنگی- تاریخی با استفاده از منابع مختلف در محله مهدی القدم شهر ارومیه بررسی کند و درصدد پاسخ به این سوالات پژوهشی برآید که عوامل کالبدی موثر در پایداری اجتماعی بافت تاریخی کدامند؟ و چگونه کالبد محله مهدی القدم ارزش های تاریخی-فرهنگی را در خود محفوظ داشته است؟ و چه راهکارهایی می توان برای پایداری اجتماعی از طریق ساختار کالبدی محله مهدی القدم شهر ارومیه ارائه نمود؟ این تحقیق با روش تحقیق ترکیبی پژوهش شده است. به این منظور شاخص های کالبدی در پایداری اجتماعی استخراج گردید و درنهایت چارچوب مفهومی پژوهش ارائه شد. سپس برای بررسی شاخص های کالبدی به روش توصیفی – پیمایشی محله مهدی القدم در بافت تاریخی شهر ارومیه انتخاب شد. برای تحلیل شاخص های نظیر تنوع کاربری زمین، بهره مندی یکسان همه از خدمات و کیفیت فرم کالبدی از نتایج مصاحبه با ساکنان و بررسی نقشه های کاربری زمین، کیفیت ابنیه و تعداد طبقات در نرم افزار Arc GIS و برای تحلیل میزان پیوستگی و ارتباطی، از تحلیل میزان هم پیوندی و ارتباط با روش چیدمان فضا در نرم افزار DepthmapX v۱۰ استفاده گردیده است. نتایج تحقیق نشان داد که معیارهای انتخابی تنها در بخشی از خیابان های داخل محله مهدی القدم صادق است و بقیه بافت پایداری اجتماعی مطلوبی از لحاظ نظام کاربری زمین و دسترسی و ارتباط و هم پیوندی ندارد و این عوامل باعث کاهش میزان حضور افراد و تعامل اجتماعی آن ها را در سطح محله شده است. لذا می توان برای بهبود پایداری اجتماعی راهکارهایی نظیر طراحی مکان هایی برای برقراری تعاملات اجتماعی، اختصاص مسیرهای پیاده و... پیشنهاد داد.

کلیدواژه ها:

بافت تاریخی ، پایداری اجتماعی ، ارزش های تاریخی- فرهنگی ، محله مهدی القدم ، شهر ارومیه