رژیم های کنش اقتصادی: مطالعه ای در واحدهای تولیدی استان اردبیل

هدف پژوهش: مطالعه «رژیم های کنش» و «نظام های توجیهی» در سال های اخیر جایگاه محوری در جامعه شناسی اقتصادی یافته است. لوک بولتانسکی با ارائه رویکرد «جامعه شناسی ظرفیت نقد»، فرهنگ حاکم بر سازمان کار را نه به عنوان مجموعه ای از قواعد رسمی، بلکه به مثابه نظمی پنهان و پویا می داند که از طریق فرآیندهای ارزیابی و نقد مداوم کنشگران اجتماعی بازتولید می شود. این پژوهش با اتکا به چارچوب نظری بولتانسکی، به بررسی «فرهنگ حاکم بر سازمان کار» و سازوکارهای ارزیابی کنشگران در واحدهای تولیدی استان اردبیل می پردازد. روش پژوهش: روش تحقیق حاضر کیفی بوده و با تمرکز بر تجربه زیسته کنشگران و استخراج معانی نهفته در آن، از طریق تحلیل مضمون مصاحبه های نیمه ساختارمند با مدیران رده میانی شش شرکت (شامل دو شرکت دولتی، دو شرکت خصوصی و دو شرکت خانوادگی) که با نمونه گیری نظری انتخاب شدند، انجام گرفته است. یافته ها: یافته های پژوهش نشان می دهد فرهنگ سازمانی حاکم بر این واحدهای تولیدی، بیش از آنکه معطوف به کارایی و بهره وری باشد، حول محور دستیابی به چرخه های رانت و روابط غیررسمی شکل گرفته است. نتیجه گیری: تحلیل داده ها منجر به شناسایی ۲۲ مفهوم اولیه، ۱۱ مقوله فرعی و در نهایت ۵ مقوله اصلی شد که عبارتند از: «رانت جویی و ناکارآمدی ساختاری»، «مشکلات تامین مواد اولیه و نهاده های تولید»، «عدم حمایت نهادهای حاکمیتی از تولید»، «فرهنگ سازمانی مبتنی بر رابطه گرایی» و «چالش های نیروی کار و مهارت های نامناسب». این پژوهش نشان می دهد چگونه این عوامل در تعامل با یکدیگر، فضایی را ایجاد کرده اند که در آن منطق رانت جویی بر منطق تولیدمحوری غلبه دارد.

کلیدواژه ها:

رژیم های کنش ، فرهنگ کار ، سازمان کار ، رانت