مدل‎سازی پیوند آب - غذا برای سنجش پایداری منابع آبخیز با استفاده از رویکرد سیستمی (مطالعه موردی: سراب صیدعلی استان لرستان)

تولید غذا با دردسترس بودن آب ارتباط نزدیکی دارد. در این راستا، مدل سازی همبست آب–غذا با استفاده از پویایی سیستم، بر پایه آمار و اطلاعات آب، غذا و جمعیت و با تاکید بر پایداری از طریق تحلیل اختلاف بین عرضه و تقاضا در دوره زمانی ۱۳۸۰ تا ۱۴۲۵، با استفاده از نرم افزار VENSIM در آبخیز سراب صیدعلی انجام پذیرفت. پس از اعتبارسنجی ساختاری و رفتاری، نتایج نشان داد که منابع آب طی دوره زمانی ۴۵ساله با کاهش ۵۷/۱ میلیارد مترمکعبی مواجه خواهد شد که بخش عمده آن مربوط به افت آب های زیرزمینی است. در بخش منابع غذایی از ۱۳۸۰ تا ۱۴۱۰، پایداری منابع غذایی افزایش داشته، به طوری که در ۱۴۱۰ عرضه غذا به میزان ۷۱۵ هزار تن بر تقاضا پیشی می‎گیرد. از ۱۴۱۰ تا ۱۴۲۵ این روند معکوس شده و انباشت غذا در ۱۴۲۵ به ۴۸۵ هزار تن رسیده که نشان دهنده افت ذخایر غذایی نسبت به سال ۱۴۱۰ می‎باشد. بر اساس تحلیل حساسیت و باتوجه به شرایط منطقه‎ای سطح کشت چغندرقند به عنوان موثرترین عامل در مدل شناسایی گردید. همچنین چهار سناریو پایه، تغییر الگوی کشت، توسعه سیستم فاضلاب و مدیریت تعداد دام و طیور بر مدل اعمال و مورد ارزیابی قرار گرفت. با مقایسه نتایج سه سناریو با مدل پایه (سناریو ۱)، می توان دریافت که ترکیب سناریو سوم با کاهش ۰۳/۱ میلیارد مترمکعبی منابع آب و سناریو چهارم با افزایش ۰۸/۲ میلیون تنی غذا، نسبت به دیگر سناریوها می‎توانند موجب ارتقا پایداری شوند؛ بنابراین، به کارگیری راهکارهای سیستمی و عملی در چارچوب سیاست های مدیریتی می تواند موجب ارتقا پایداری شود.

کلیدواژه ها:

منابع آب ، منابع غذا ، پویایی سیستم ، Vensim ، سراب صیدعلی