شناسایی پیشران های تهدید و ارزیابی فشارهای کلیدی موثر بر منابع آبی استان خوزستان

به دلیل گسترش فعالیت های انسانی، انواع گروه های منبع آبی در کشور بویژه در مناطق گرمسیری تحت فشارها و تهدیدهای فراوانی قرار گرفته اند. در مطالعه حاضر به شناسایی پیشران های تهدید و ارزیابی فشارهای کلیدی موثر بر رودخانه ها، تالاب های داخلی و تالاب های ساحلی-دریایی استان خوزستان در چارچوب مدل مفهومی DPSIR پرداخته شد. مطابق نتایج، از بین پیشران های تهدیدکننده، بالاترین اولویت به تغییرات آب و هوایی و خشکسالی (۰.۱۴۳) و پایین ترین اولویت به توسعه نامتعادل آبزی پروری (۰.۰۱۱) اختصاص یافت. بیشترین ضریب حساسیت نیز مربوط به رود کارون (۰.۱۰۲) و کمترین ضریب حساسیت مربوط به تالاب بندون (۰.۰۱۴) می باشد. ضریب شدت فشارهای وارد شده بر منابع آبی نشان داد که بیشترین ضریب اهمیت مربوط به فشار "کاهش جریان ها (سیلابی و ورودی)" و کمترین ضریب اهمیت مربوط به فشار " تفرج در زمان و مکان حساس" است. نتایج نشان داد که رود کارون با ضریب وزنی ۰.۳۴۲، بیشترین تاثیرپذیری از فشارهای شناسایی شده در منطقه را نشان می دهد. از بین تالاب های ساحلی-دریایی بیشترین ضریب وزنی فشار به خورموسی (۰.۰۹۱۳) ناشی از آلودگی منبع آبی و دفع پساب صنعتی، و کمترین ضریب وزنی فشار به تالاب مصبی بهمنشیر اختصاص یافته است. از بین تالاب های داخلی نیز، بیشترین ضریب وزنی فشار مربوط به تالاب شادگان (۰.۲۹۷) است. مطابق نتایج، از عمده ترین پاسخ های مناسب در راستای کنترل پیشران های تهدید و فشارهای ناشی از منابع آبی در استان خوزستان، می توان به "تدوین برنامه مدیریت سازشی"، "تدوین برنامه مدیریت محیط زیستی"، " تدوین برنامه مدیریت یکپارچه زیست بومی" و " تدوین برنامه طبیعت گردی مسئولانه" اشاره کرد.

کلیدواژه ها:

چارچوب DPSIR ، مدیریت منابع آب ، فشارهای انسان زاد (آنتروپوژنیک) ، تغییر اقلیم و خشکسالی ، اکوسیستم های تالابی