پیش نگری و روند بارش های حوضه آبخیز ناورود بر اساس مدل های اقلیمی CMIP۶

پیش بینی دقیق بارش برای مدیریت منابع آبی و آمادگی در برابر رویدادهای اقلیمی، امری حیاتی است. در همین راستا، این پژوهش به منظور پیش نگری رفتار بارش روزانه ایستگاه های موجود در حوضه آبخیز ناورود، از پنج مدل منتخب CMIP۶ بهره گرفته شد. داده های مدل ها با بهره گیری از سه روش تصحیح اریبی (Local Intensity Scaling، Distribution Mapping و Power Transformation) در نرم افزار CMhyd مقیاس کاهی شدند. در ارزیابی دقت این روش ها بر اساس شاخص های آماری R²، RMSE، MAE، MSE و NSE روش Local Intensity Scaling بهترین عملکرد را در بازتولید الگوی مشاهداتی بارش نشان داد. در نهایت، مدل های MPI-ESM۱-۲-HR، MRI-ESM۲-۰، MIROC۶، CNRM-CM۶-۱ و EC-Earth۳-Veg به عنوان مدل های برتر انتخاب و در ترکیب مدل همادی برای پیش بینی بارش دوره ۳۰ سال آینده (۲۰۵۴–۲۰۲۵) تحت سناریوهای SSP۲-۴.۵ و SSP۵-۸.۵ به کار گرفته شدند. نتایج نشان داد الگوی مکانی بارش در حوضه آبخیز ناورود طی دوره پایه (۲۰۱۴–۱۹۸۵) از شرق (ایستگاه خرجگیل) به سمت غرب (ایستگاه ناو) کاهش یافته است و مدل همادی نیز توانست این الگوی مکانی بارش را به خوبی شبیه سازی نماید. اما پیش نگری مدل همادی برای دوره آینده (۲۰۵۴–۲۰۲۵)، ضمن حفظ الگوی کلی توزیع بارش، نشان داد بر اساس سناریوی SSP۲‑۴.۵، بارش در ایستگاه های خلیان، خرجگیل و ناو به ترتیب ۱۰.۹، ۳.۹ و ۵.۵ درصد و طبق سناریوی SSP۵‑۸.۵ به میزان ۸.۳، ۸.۰۱ و ۳.۴ درصد نسبت به دوره پایه کاهش خواهد یافت. همچنین انتظار می رود دوره های کم آبی از اردیبهشت تا مهر شدت بیشتری پیدا کنند. تحلیل روند تغییرات با آزمون های من–کندال اصلاح شده و شیب سن نیز حاکی از عدم وجود روند معنادار آماری در بارش روزانه ایستگاه ها است.

کلیدواژه ها:

مدل های اقلیمی CMIP۶ ، اصلاح بایاس / ریزمقیاس نمایی آماری ، پیش بینی بارش ، مدیریت منابع آب ، سناریوهای SSP۲-۴.۵ و SSP۵-۸.۵